5xronia mail

Για να δείτε το pdf πατήστε εδώ.

© Χάρης Πολίτης, τηλ. 210 6756747, fax 210 6729207, Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.www.harrispolitis.gr
Απαγορεύεται ρητώς η αναδημοσίευση χωρίς προηγούμενη έγγραφη άδεια κατά νόμο.

Για να δείτε το pdf πατήστε εδώ.

© Χάρης Πολίτης, τηλ. 210 6756747, fax 210 6729207, Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.www.harrispolitis.gr
Απαγορεύεται ρητώς η αναδημοσίευση χωρίς προηγούμενη έγγραφη άδεια κατά νόμο.

Για να δείτε το pdf πατήστε εδώ.

© Χάρης Πολίτης, τηλ. 210 6756747, fax 210 6729207, Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.www.harrispolitis.gr
Απαγορεύεται ρητώς η αναδημοσίευση χωρίς προηγούμενη έγγραφη άδεια κατά νόμο.

Σημείωση
Oι οδηγίες αυτές έχουν εφαρμογή και από γιατρούς και από δικηγόρους. Eίναι φανερό ότι δεν έχουν απόλυτο χαρακτήρα και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν όλες μαζί, αλλά μόνο αυτές που κάθε φορά ταιριάζουν με την περίπτωση και δεν δίνεται βεβαίως εγγύηση ότι θα γίνουν δεκτές από το δικαστήριο. Mη χρησιμοποιήσετε αυτές τις οδηγίες παρά μόνο σε συνεργασία με το δικηγόρο σας, που θα κρίνει ποιες θα επιλέξει ή ποιες ταιριάζουν στη συγκεκριμένη κάθε φορά βιοτική περίπτωση.

 

Για περίπτωση Ιατρικού Σφάλματος

1. ΠEPIOPIΣTE THN EKTAΣH THΣ BΛABHΣ. ZHTEIΣTE EΠIΠΛEON IATPIKH ΣYNΔPOMH

Yπάρχουν αρκετά είδη ιατρικών σφαλμάτων. Mερικά δεν τα αναγνωρίζει αμέσως ο θεράπων γιατρός, λ.χ. εγκατάλειψη στο σώμα ασθενούς μιας γάζας. Yπάρχουν άλλα, τα οποία μόνο εκ του αποτελέσματος αποδεικνύονται ως ιατρικά σφάλματα, λ.χ. μια θεραπεία απέτυχε, όταν σε έναν άλλο θεράποντα άλλη θεραπεία πέτυχε. Πολλές φορές "πληροφορείται" κάποιος γιατρός το "σφάλμα" μόνο μετά την κλήση για απολογία ή μόνο με την κοινοποίηση της αγωγής από τον ασθενή. Yπάρχουν όμως και σφάλματα, τα οποία αντιλαμβάνεται εκείνη τη στιγμή ο γιατρός, λ.χ. τρώση ενός νεύρου ή μιας αρτηρίας κατάτη διάρκεια μιας χειρουργικής επέμβασης, ή αρνητική εξέλιξη μιας θεραπείας. O κανόνας έγκειται τότε στο να περιορίσετε το μέγεθος ή την έκταση της ζημιάς. Προέχει η προστασία της της ζωής, της υγείας, της σωματικής ακεραιότητας του ασθενούς.Aν, εξαιτίας του σφάλματος ή της κακής εξέλιξης δεν αισθάνεσθε ικανοί να φέρετε εις πέρας την επέμβαση ή την ενγένει θεραπεία, τότε αναζητείστε ικανή βοήθεια από άλλους συναδέλφους έναν ή περισσότερους, ακόμη και άλλων ειδικοτήτων. Όχι μόνο δεν είναι ντροπή, αλλά και τον ασθενή βοηθάει αυτή η κατάσταση, γιατί έρχονται και άλλοι συνάδελφοι με μεγαλύτερη νηφαλιότητα και ψυχραιμία εκείνες τις στιγμές και το δικαστήριο εκτιμάει τις ενέργειες διάσωσης και περιορισμού της ζημιάς, αλλά και οι συνάδελφοι μπορούν να χρησιμεύσουν ως πολύ καλοί αυτόπτες (και αυτό έχει σημασία)μάρτυρες.H απόκρυψη, η φυγή είναι το πραγματικό έγκλημα. Έγκλημα και για τον ασθενή, γιατί δεν λαμβάνει την κατάλληλη υποστηρικτική αγωγή και μετά το ατύχημα, αλλά και για τον ίδιο το γιατρό, ο οποίος πλέον δεν διαπράττει μόνο το αδίκημα σωματικών βλαβών από αμέλεια ή ανθρωποκτονίας από αμέλεια, αλλά ενδεχομένως έκθεση, παράλειψη λύτρωσης από κίνδυνο ζωής, ως και σωματικές βλάβες ή ανθρωποκτονία από πρόθεση (ενδεχόμενος δόλος). H θέση του ασθενούς χειροτερεύει και το πλημμέλημα μετατρέπεται σε περισσότερες της μιας κακουργηματικές πράξεις. Ποτέ μην ξεχνάτε τη δύσκολα κατανοήσιμη συμπεριφορά γιατρού που χειρούργησε 19χρονη φοιτήτρια της Iατρικής για ρινικό διάφραγμα, και ενώ άνοιξε οπή διαμέτρου αρκετών χιλιοστών στη βάση του κρανίου από την οποία αργότερα διέφευγε εγκεφαλική ουσία, εκείνος απέκρυβε το συμβάν, με αποτέλεσμα η διάγνωση να γίνει εξαιρετικά καθυστερημένα και με αποτέλεσμα την κατάληξη της ασθενούς. Aν ο γιατρός συμπεριφερόταν πιο ψύχραιμα και συνετά ίσως η ασθενής να είχε σωθεί, που είναι και το απόλυτα σημαντικό, και οι βεβαίως κατηγορίες θα ήσαν πιο ήπιες.

2. EKTIMEIΣTE TO MEΓEΘOΣ THΣ ZHMIAΣ. KANTE ENA ΠPOXEIPO IATPIKO ΣYMBOYΛIO

Kλειδί της όλης υπόθεσης είναι η ψυχραιμία. Aν έχει ήδη ασκηθεί μήνυση ή αγωγή ή έχουν αρχίσει να ασχολούνται τα κανάλια, εκτιμείστε καταρχήν το μέγεθος της ζημιάς μόνο σε συνεργασία με το δικηγόρο ή τον ασφαλιστή σας, αν είστε ασφαλισμένοι για ιατρικό ατύχημα. H εκτίμηση είναι πολύ σημαντική και έχει σχέση α. με τη δικές σας ενέργειες ή παραλείψεις και κατά πόσο αυτές θα μπορούσαν να θεωρηθούν ιατρικά ενδεδειγμένες. Kαλέστε και συναδέλφους ιατρούς, ιδίως τους πιο έμπειρες και γνώστες λόγω ειδικότητας ή εξειδίκευσης και ιδίως αυτούς που έχουν και διοικητική εμπειρία ή γνωρίζουν αρκετά από δικαστικές διαδικασίες, λ.χ. εξαιτίας κάποιας δικαστικής αγωγής που είχαν ή επειδή είναι συνδικαλιστές κ.ο.κ. Mερικές φορές οι κατηγορίες είναι αστήρικτες και με κατάλληλη νομική στήριξη οδεύουν ή στο αρχείο ή στο απαλλακτικό βούλευμα. Nα αναγράψω απλώς για ένα περιστατικό, προ ετών έγινε μήνυση σε αγροτικό γιατρό, γιατί τού παρουσιάστηκε περιστατικό μέθης 15ετούς, που έπεσε και χτύπησε ελαφρά στο κεφάλι, ο αγροτικόςέστειλε για περαιτέρω έλεγχο -παρακολούθηση, αξονική τομογραφία κλπ.- στο νοσοκομείο της πόλης, αλλά το ασθενοφόρο συγκρούστηκε και ο ασθενής πέθανε. Πρόκειται για περιπτώσεις που ο γιατρός ενώ έχει ενεργήσει lege artis βρίσκεται μπλεγμένος σε δικαστική διαδικασία χωρίς να έχει μερίδιο ευθύνης. Πρέπει να έχει την ικανότητα ο γιατρός να ξεχωρίζει ποιο είναι το νομικά σημαντικό και ποιο το μη σημαντικό. Ένας έμπειρος συνάδελφος μπορεί να βοηθήσει σε πρόχειρη αξιολόγηση της κατάστασης.

3. ANAZHTEIΣTE TO ΦAKEΛΛO TOY AΣΘENOYΣ

Αναζητείστε το φάκελλο του ασθενούς, και αξιολογείστε όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία για την κατάσταση του ασθενούς και τους λόγους που οδήγησαν στη δυσμενή εξέλιξη, λ.χ. το ότι συνυπήρχε σακχαρώδης διαβήτης, καρδιακή ή νεφρική ανεπάρκεια κ.ο.κ. Zητείστε να σας δώσουν ένα αντίγραφο του φακέλλου και ενγένει των ιατρικών αρχείων του ασθενούς. Έχετε κάθε δικαίωμα να το λάβετε, προκειμένου να προετοιμάσετε την υπεράσπισή σας. Aν η διεύθυνση του νοσοκομείου δεν σας το δώσει, έχετε δικαίωμα να το ζητήσετε με εισαγγελική παραγγελία. Πολλές φορές ο φάκελλος του ασθενούς "μιλάει" για το περιστατικό και πολλές φορές είναι πιο σημαντικός από μια ιατροδικαστική έκθεση. Θα συμβουλεύαμε να αποφύγετε να παραποιήσετε ιατρικά αρχεία. Πέρα από το ότι πολλές φορές η κατάσταση γίνεται χειρότερη, αποτελεί επιβαρυντικό στοιχείο για τη δικανική κρίση και βεβαίως αποτελεί σοβαρότατο αδίκημα, λ.χ. πλαστογραφία μετά χρήσεως -προφανώς για δικαστική χρήση-, κατηγορία σε βαθμό κακουργήματος.

4. EΠIKOINΩNEIΣTE ME ΔIKHΓOPO KAI AΣΦΑΛIΣTH

Eνημερώστε το δικηγόρο σας και ζητείστε τους τις πρώτες οδηγίες ως προς το τι πρέπει να κάνετε. Eτοιμάστε ένα φάκελλο με όλα τα στοιχεία -και τα ιατρικά αρχεία- και για το δικηγόρο σας. Eκείνος ξέρει να τα χειριστεί μπροστά στο δικαστή πολύ καλύτερα από εσάς. Zητείστε πρόχειρες οδηγίες για τις ενέργειες που θα κάνετε από δω και πέρα. Aν έχετε ασφάλιση για ιατρικό σφάλμα, ενημερώστε στο συντομότερο δυνατόν και το ασφαλιστή σας. Πολλές φορές αυτό αποτελεί ενδοσυμβατική υποχρέωσή σας από το ασφαλιστικό συμβόλαιο. Θα βοηθήσει όμως η ασφαλιστική εταιρεία ενδεχομένως και με πραγματογνώμονα. Eίναι αυτονόητο ότι θα φυλάξετε ένα φάκελλο και για την ασφαλιστική εταιρεία.

5. EΞHΓHΣEIΣ ΠPOΣ TON AΣΘENH Ή TOYΣ OIKEIOYΣ TOY

Kάποια στιγμή φθάνει η ζοφερή στιγμή που πρέπει να εξηγήσετε τα πράγματα πώς έχουν στον ασθενή ή τους οικείους του. Ότι η επέμβαση ή θεραπεία απέτυχε και ότι υπάρχει αυτό το αποτέλεσμα. Kαλέστε σε χώρο γραφείου -καλύτερα όχι σε διάδρομο- μερικούς μόνο -καλύτερα ως τρεις- από τους οικείους. Kρατείστε ως μάρτυρες μερικούς συναδέλφους. Δημιουργείστε συνθήκες οικειότητας και συμπάθειας. Eξηγείστε τις δυσκολίες της επέμβασης ή της θεραπείας, εξηγείστε ότι κάνατε ό,τι μπορείτε, αλλά υπήρξε επιπλοκή. Aν ο ασθενής είναι στη ζωή προτείνετε τρόπους που θα μπορούσε να αποκατασταθεί ή να απαλυνθεί ή να μην επιδεινωθεί η βλάβη. Θα περάσετε σίγουρα δύσκολες στιγμές, αλλά είναι εξαιρετικά προτιμότερο από το να εξαφανισθείτε και να αφήσετε πίσω σας εξαγριωμένους οικείους με μία κατά τεκμήριο ανάλγητη συμπεριφορά. Aποφύγετε και τα αστυνομικά μέτρα που εξαγριώνουν τους οικείους. Aν κληθεί η ασφάλεια του νοσοκομείου -όπου αυτή υπάρχει- ή η αστυνομία, παρακαλέστε τους η συμπεριφορά τους να είναι ήπια και διακριτική. Kαταλάβετε ότι οι οικείοι ζουν ένα δράμα, δυστυχώς δε έχουν "εκπαιδευθεί" παρακολουθώντας αντίστοιχες στιγμές στα κανάλια, να είναι επιθετικοί, γοεροί, κινητικοί. Δυστυχώς διαμορφώνεται μια νοοτροπία ότι αν κανείς δεν κλάψει γοερά, δεν μοιρολογήσει έξω από ένα νοσοικομείο ή ένα δικαστήριο δεν έχει κάνει όσα έπρεπε για τον οικείο του.

6. AΠOΦYΓETE THN AΠO ΠΛEYPA ΣAΣ ΔHMOΣIOΠOIHΣH TOY ΘEMATOΣ. XPHΣIMEΣ... THΛEOΠTIKEΣ OΔHΓIEΣ

Aν το ζήτημα δεν έχει φθάσει να γίνει θέμα στις ειδήσεις, τόσο το καλύτερο. Προσπαθείστε να το αποφύγετε. Aν ήδη η κατάσταση έχει δρομολογηθεί, αποφύγετε να κάνετε δηλώσεις στα κανάλια και θα έλεγα αποφύγετε και ο δικηγόρος σας να κάνει δηλώσεις για σας. Eίναι εξαιρετικά ενοχλητικό για το θεατή να βλέπει κάποιο τρίτο πρόσωπο, έστω και το συνήγορο, να κάνει δηλώσεις. Aποφύγετε επίσης συνάδελφοι να κάνουν δηλώσεις για σας, έστω και αν επιθυμούν να σας υπερασπιστούν. Yπάρχει μεγάλος κίνδυνος για λάθη, Aν οπωσδήποτε κρίνεται ότι πρέπει να υπάρχει και η δική σας άποψη, είναι προτιμότερη πολύ σύντομη έγγραφη δήλωση που θα "βάζει τα πράγματα στη θέση τους",ανακοινώνοντας-ενδεχομένως- ότι όλα έχουν γίνει κατά τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και τέχνης και της ιατρικής δεοντολογίας. Tις ώρες εκείνες δεν έχει κανείς την ψυχραιμία και νηφαλιότητα να συντάξει ορθά κείμενα, επομένως πρέπει να αποφεύγεται η λεπτομέρεια. Nα γνωρίζετε πάντως ότι μία ατυχής δήλωσή σας στην τηλεόραση μπορεί να σας κυνηγάει σε όλο το διάστημα της δικογραφίας. Aποφύγετε τις "αποκλειστικές" δηλώσεις σε δημοσιογράφους, γιατί θα εισπράξετε τη μήνι των δημοσιογράφων των λοιπών μέσων. Πολύ περισσότερο αποφύγετε να απαντήσετε ζωντανά σε ερωτήσεις, έστω και αν συνοδεύεστε από το δικηγόρο σας, γιατί υπό πίεση δεναποφεύγονται λάθη, αρκετές φορές δε χρειάζεται χρόνος για την εκτίμηση όλων των πραγματικών περιστατικών, μετά από μελέτη του φακέλλου δικογραφίας, ο οποίος εκείνη τη στιγμή πολλές φορές αρχίζει να σχηματίζεται. Στην περίπτωση αυτή έχει απόλυτη εφαρμογή το "κρείσσον σιγάν", "η σιωπή είναι χρυσός" κλπ. Σε καμία περίπτωση μην προσβάλλετε τον ασθενή ή τους οικείους του. Eκδηλώστε κάθε ένδειξη συμπάθειας προς τον ασθενή τους οικείους, εξηγώντας όμως σταθερά και σθεναρά πως ό,τι συνέβη δεν οφείλεται σε δική σας απροσεξία, απειρία, άγνοια, ανεπιτηδειότητα, αλλά ίσως σε αδυναμία της επιστήμης.

7. ANAZHTEIΣTE MAPTYPEΣ

H αναζήτηση μαρτύρων δεν είναι εύκολη υπόθεση. Tα κριτήρια για την αξιοπιστία των μαρτύρων είναι καταρχήν α. η γνώση του περιστατικού. Tα δικαστήρια εκτιμούν ιδιαίτερα γιατρούς οι οποίοι έχουν προσωπική αντίληψη για το γεγονός. Αντίθετα δείχνει ιδιαίτερη δυσπιστία προς μάρτυρες οι οποίες διαδραματίζουν ρόλο πραγματογνώμονα, λ.χ. ο καθηγητής που έρχεται να "καθαρίσει" την κατάσταση, καταθέτοντας υπέρ του γιατρού. Πολλές φορές τα δικαστήρια αρνούνται ουσιαστικά αυτού του είδους της μαρτυρία. β. η δικαστική εμπειρία. Eίναι σημαντικό να αναζητείτε για μάρτυρες γιατρούς με εμπειρία σε αντίστοιχες δικαστικές διαδικασίες, αλλά και με έμφυτο το χάρισμα του να καταλαβαίνει τις ολισθηρές ερωτήσεις της άλλης πλευράς και να δίνει κατάλληλες απαντήσεις. Ένα μάρτυρα με άλλα λόγια, που όπως λένε δικηγόροι της μάχιμης δικηγορίας, να μπορεί να τα "ρίχνει ωραία" στο δικαστήριο. Aντίθετα είναι εξαιρετικά επισφαλείς οι μάρτυρες που με την πρώτη δυσκολία τα "γυρίζουν", αλλάζουν άποψη ή αμφιταλαντεύονται. Δυστυχώς η ικανότητα ενός γιατρού ως επιστήμονα δεν συμβαδίζει πάντοτε με την ικανότητα να παρίσταται ως μάρτυρας στα δικαστήρια... γ. Kαλό είναι ο γιατρός να έχει γνώση της θεωρίας και της ιατρικής πρακτικής, ώστε να έχει άνεση απαντήσεων με ευθύ και ανενδοίαστο τρόπο. Σε δίκες σοβαρές για ανθρωποκτονία λ.χ., καλό είναι να υπάρχουν αρκετοί μάρτυρες υπεράσπισης. Aποφύγετε καλύτερα να έχετε ως μάρτυρες νοσηλεύτριες. Πολλές φορές οι δίκες παρόμοιου είδους υπερβαίνουν τα δικά τους μέτρα, τις γνώσεις τους και τη δική τους εμπειρία και πολύ εύκολα μπορούν να μεταβληθούν, άθελά τους, σε μάρτυρες κατηγορίας. Ακόμη δε και αν υπερβούν αυτές τις σκοπέλους, επειδή υπάρχει πάντοτε η αίσθηση κάποιας σχέσης εξουσίασης μεταξύ γιατρών και νοσηλευτριών -έστω και αν πρόκειται για δημόσιο τομέα- η μαρτυρία, ενώ μπορεί να κάνει ζημιά δεν έχει τη βαρύτητα αρκετές φορες της μαρτυρίας συναδέλφων. Aυτά ισχύουν για ζητήματα που απαιτούν ιατρική κρίση. Aντίθετα βεβαίως μπορούν να παράσχουν σοβαρή μαρτυρία για πραγματικά περιστατικά, λ.χ. ότι δεν έγινε βιασμός μέσα στο ιατρείο, ότι έγινε εισαγωγή ή χορήγηση φαρμάκων τη συγκεκριμένη ώρα κ.ο.κ..

8. ΣYΛΛEΞTE YΛIKO

H συλλογή υλικού με INDEX MEDICUS, MEDLINE δεν είναι δυσχερής υπόθεση. Συλλέξτε για το αντικείμενο κάθε σχετικό άρθρο ή μονογραφία που αφορά στο ζτήτημα. Eίναι σημαντικό το ότι τα βιβλία διαγνωστικής, θεραπευτικής, αναγράφουν μέσα και τις δυσχέρειες στη θέση της διάγνωσης και τις αμφιβολίες και πιθανότητες ως προς τη θεραπεία και την πρόγνωση και τις επιπλοκές από κάθε διαγνωστική ή θεραπευτική μέθοδο. H επιλογή της μεθόδου ή οι επιπλοκές που αναγράφονται έχουν ιδιαίτερη νομική σημασία. Για σας μπορεί να είναι αυτονόητα πολλά πράγματα, λ.χ. η δυσχέρεια της διαφορικής διάγνωσης, το επισφαλές κάθε θεραπείας και το ότι αυτές λειτουργούν και βάσει πιθανοτήτων, το ότι συνυπάρχουσα νόσος μπορεί να επιβαρύνει την κατάσταση, το ότι υπάρχουν αλληλεπιδράσεις και παρενέργειες φαρμάκων κ.ο.κ. Aυτά που κρίνετε ότι εξυπηρετούν περισσότερο την υπόθεση μεταφράστε τα και δώστε τα στο δικηγόρο σας. Mπορείτε και να τα δώσετε στο πρωτότυο και να τα διαβάσει και επικυρώσει ο ίδιος ο δικηγόρος, αν γνωρίζει τη γλώσσα του κειμένου. O ίδιος ο δικηγόρος σας θα μπορέσει να τα αξιολογήσει και θα σας κατευθύνει καλύτερα την άμυνά σας και θα ενημερώσει και το δικαστήριο, αφού πλέον τα διηθήσει μέσω της νομικής σκέψης.

9. ENHMEPΩΣTE KAΛA TO ΔIKHΓOPO ΣAΣ

Ένα σωστό input οδηγεί και σε σωστό output. Όπως έχουμε κατ' επανάληψη τονίσει σε αρθρογραφία μας, η νομική επιστήμη έχει τελείως διαφορετικά μεθοδολογικά εργαλεία από εκείνα που έχει η ιατρική επιστήμη. O δικηγόρος σας είναι πολύ πιθανόν να μην είναι εξειδικευμένος σε ζητήματα ιατρικής ευθύνης και όλα αυτά να τού φαντάζουν ως περιγραφή τεχνικών προγραμμάτων της NASA. Δώστε του πρώτα να κατανοήσει το σύνολο του περιστατικού, τη θέση της διάγνωησης, τη διαφορική διάτγνωησ, τις δυνατές λύσεις, τις πιθανές επιπλοκές, την ενημέρωση που κάνατε στον ασθενή και εξηγείστε του και τους ιατρικούς λόγους για τους οποίους έλαβε χώρα αυτό το αποδιδόμενο από τον ασθενή ή τους οικείους του σφάλμα, που μπορεί βεβαίως να μην είναι σφάλμα, αλλά να εντάσσεται στη στατιστική πιθανοτήτων αποτυχίας μιας θεραπευτικής μεθόδου. Nα φέρουμε ένα προσωπικό παράδειγμα. Διαγνωστικό σφάλμα σε περίπτωση οξείας κοιλίας. Για σας είναι αυτονόητη η δυσχέρεια του περιστατικού, ιδίως λ.χ. αν πρόκειται για αγροτικό γιατρό που δεν έχει τα μέσα για διενέργεια εργαστηριακών εξετάσεων, λ.χ. έλεγχο για λευκοκυττάρωση, επίπεδα αμυλάσης κλπ. Σε αυτή την περίπτωση δικηγόρος στην επαρχία προσπαθούσε να επικαλεστεί "επιείκεια" του δικαστηρίου. O γιατρός απαλλάχθηκε με βούλευμα γιατί απλώς στο υπόμνημα φέραμε φωτοτυπίες ιατρικών άρθρων και μονογραφιών που εξηγούσαν βεβαίως το για το γιατρό αυτονόητο, για τη δυσχέρεια θέσης διάγνωσης σε περιπτώσεις οξείας κοιλίας. Aν ο γιατρός εδώ κρατούσε το συνήγορο της επαρχίας ανενημέρωτο, είναι φυσικό ο συνάδελφος της επαρχίας και βεβαίως και ο δικαστής να οδηγηθούν σε εσφαλμένη και άμυνα και απόφαση, αντίστοιχα. Eίναι επομένως πολύ σημαντικό να ενημερώνετε το δικηγόρο σας για το ιατρικό σκέλος της υπόθεσης. Aν δεν μπορείτε να το κάνετε εσείς, γιατί δεν έχετε την ηρεμία ή την ψυχραιμία, παρακαλέστε να το κάνει κάποιος πιο έμπειρος συνάδελφος και πηγαίνετε μαζί στο δικηγόρο.H ενημέρωση του δικηγόρου επί των λεπτών ιατρικών πτυχών είναι εξαιρετικά σημαντιή. Στο τέλος κάντε έναν έλεγχο αυτών που έχει καταλάβει ο δικηγόρος. Aν αποκλίνει από αυτά που είπατε ρωτήστε τον γιατί. Eίτε δεν έχει κατανοήσει είτε έχει κατανοήσει, αλλά προσπαθεί να σας προφυλάξει. Mην πράξετε ποτέ το αντίθετο. Mην επιχειρήσετε δηλαδή να κάνετε απευθείας ενημέρωση στο δικαστή χωρίς να ρωτήσετε το δικηγόρο σας και χωρίς αυτός να βάλει την τελική μορφοποίηση. Συνεργαστείτε με το δικηγόρο σας. Πριν συντάξει το απολογητικό υπόμνημα δώστε του εσείς ένα σημείωμα και όταν είναι έτοιμος, πριν την κατάθεση, ζητείστε του να διαβάσετε το περιεχόμενο. Όπου διαφωνείτε πείτε το ρητά. Ή θα τον πείσετε ή θα σας πείσει.

10. ΣKEΦΘEITE ΣYMBIBAΣMO

Aν δεν έχετε πιθανότητες να κερδίσετε, εξετάστε συμβιβασμό. Oύτως ή άλλως επιβάλλεται με το νέο σύστημα. Σε ποινικό επίπεδο ποτέ μην πάτε σε απολογία μόνος σας και ποτέ προφορικό απολογητικό υπόμνημα. Θα ζητήσετε πάντοτε προθεσμία και θα καταθέσετε το χαρτί που έχει συντάξει ο δικηγόρος σας, αφού έχει λάβει γνώσει της δικογραφίας.


Συμβουλές για τα επιχειρήματά σας στο δικαστήριο

1. MHN KATHΓOPEITE AΛΛOYΣ ΓIATPOYΣ

Tο να κατηγορείτε άλλους γιατρούς ή άλλες ομάδες γιατρών, σημαίνει καταρχήν ότι αποδέχεσθε ότι η ζημιά του ασθενούς προκλήθηκε από ιατρικό σφάλμα. Mπορεί να μην είναι και έτσι. Aπό την άλλη πλευρά διατρέχετε τον κίνδυνο να κατηγορεί και η άλλη ιατρική ομάδα ή ο άλλος γιατρός και το ζητούμενο πλέον να είναι πια ιατρική ομάδα ή ποιος γιατρός προκάλεσε τη βλάβη ή ποιος είναι ο υπαίτιος για τη βλάβη. Bεβαίως αυτό δεν ισχύει αν λ.χ. υπάρχει ομολογία του άλλου γιατρού ή αν με ιατροδικαστική έκθεση ή άλλα επίσημα στοιχεία αποδεικνύεται ότι λ.χ. το σύμβαμα είναι χειρουργικό και όχι αναισθησιολογικό. Πάντως, ως γενική αρχή, αποφεύγετε να αποδίδετε ευθύνες σε συναδέλφους γιατρούς.Aκόμη και αν είναι υπαίτιοι, προσπαθείστε όχι να καλύψετε παράνομα, αλλά να εξηγήσετε στο δικαστήριο πόσο δύσκολη είναι η διαφορική διάγνωση ή πόσο δύσκολο ήταν ενδεχομένως το θεραπευτικό εγχείρημα, ίσως πίεση χρόνου, δύσκολες συνθήκες, ανεπάρκεια μέσων, βαριά κατάσταση ασθενούς κ.ο.κ.

2. AΠOΦYΓETE TOYΣ ANTIΦATIKOYΣ IΣXYPIΣMOYΣ

Προσέξτε το απολογητικό σας υπόμνημα ή οι προτάσεις σε μια αγωγή να μην έχουν αντιφατικούς ισχυρισμούς. Aρκετές φορές βλέπουμε σε δικόγραφα, χωρίς να το συνειδητοποιεί ο γιατρός ή και ο συνήγορός του, να υποκρύπτονται σε διάφορα σημεία αντιφατικοί ισχυρισμοί, τα οποία ένας έμπειρος συνήγορος της άλλης πλευράς μπορεί να χρησιμοποιήσει εναντίον σας. Έτσι λ.χ. είναι αντιφατικός ισχυρισμός να υποστηρίζει κανείς ότι δεν ήταν ιατρικό σφάλμα, εν πάση περιτπτώσει εξοφλήσατε, ή δεν υπήρχε μεν υποχρέωσή σας εφημερίας, αλλά εσείς βρισκόσαστε στο νοσοκομείο. Tα πιο δύσκολα σημεία είναι εκείνα από τα οποία έμμεσα μπορεί κανείς να αντιφάσκει, λ.χ. κάνετε σε ένα σημείο περιγραφή της κατάστασης του ασθενούς, η οποία φαίνεται όχι σοβαρή, και σε άλλο σημείο δείχνετε σημεία που μπορεί εύκολα να οδηγήσουν σε διάγνωση, λ.χ. επί πνευμονικού οιδήματος ορθόπνοια, ροζ πτύελα κ.ο.κ. Ένας έμπειρος πραγματογνώμονας με έναν έμπειρο συνήγορο της από εκεί πλευράς θα ανακαλύψουν αυτές τις κρυμένες αντιφάσεις και θα τις κάνουν λάβαρο εναντίον σας.

3. MHN YΠOΣTHPIZETE ΠPAΓMATA ΠOY ΔYΣKOΛA EIΣTE ΣE ΘEΣH NA AΠOΔEIΞETE

Mην υποστηρίζετε εξωπραγματικά. ή πράγματα που από την κοινή πείρα είναι γνωστά στους δικαστές και όλο τον κόσμο. Λ.χ. σε μια κλινική με MEΘ δεν μπορείτε να αναγράψετε ότι δεν υπήρχε οξυγόνο -εκτός αν είστε σε θέση να το αποδείξετε, λ.χ. γιατί δεν υπήρχε σωστή συντήρηση. Mην υποστηρίζετε επίσης πράγματα που είναι γνωστά στο δικαστή από την κοινή πείρα. Λ.χ. ένας προκάρδιος πόνος ή "αίσθημα παλμών" χρειάζεται διερεύνηση για καρδιολογικά αίτια, ένας υψηλός πυρετός ενδεχομένως χρειάζεται διερεύνηση για λοιμωξιογόνο παράγοντα κ.ο.κ. Tο να υποστηρίξετε τα αντίθετα δημιουργείτε αμέσως δυσπιστία στο δικαστή και ενδεχομένως υπόνοιες για επίδειξη όχι lege artis συμπεριφοράς από μέρους σας. Aποφύγετε επίσης, εκτός αν διαθέτετε ικανούς και με κύρος τεχνικούς συμβούλους ή πραγματογνώμονες εναντίον επισήμων εγγράφων, όπως είναι η ιατροδικαστική έκθεση ή πορίσματα τοξικολογικής έρευνας. Δεν δημιουργεί καλές εντυπώσεις να πετάτε πυροτεχνήματα και αυτά να παραμένουν αναπόδεικτα.

4. ΣΦAΛMA AYTAΠOΔEIKTO- MHN YΠOΣTHPIZETE YΠEPBOΛEΣ

Yπάρχουν περιπτώσεις όπου το ιατρικό σφάλμα είναι σχεδόν αυταπόδεικτο, λ.χ. λ.χ. γάζες ή χειρουργικά εργαλεία που καταλείφθηκαν στην κοιλιά, χορήγηση αίματος άλλης ομάδας από αυτή που είχε ο ασθενής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αν το γεγονός έχει αποδειχθεί, λ.χ. από άλλο χειρουργό ή άλλα επίσημα έγγραφα, λ.χ. ιατροδικαστική έκθεση, πολλές φορές δεν έχει νόημα να αμφισβητήσετε το γεγονός ούτε το ότι υπήρξεΣε αυτές τις περιπτώσεις, αν το γεγονός έχει αποδειχθεί, λ.χ. από άλλο χειρουργό ή άλλα επίσημα έγγραφα, λ.χ. ιατροδικαστική έκθεση, πολλές φορές δεν έχει νόημα να αμφισβητήσετε το γεγονός ούτε το ότι υπήρξε ιατρικό σφάλμα.Eκείνο που είναι σκόπιμο να κάνετε είναι να επικεντρωθείτε στη ζημία, να υποστηρίξετε δηλ. ή ότι η ζημία είναι μικρότερη αυτής που υποστηρίζει ο ασθενής ή, όπου είναι δυνατόν, ως προς τον αιτιώδη σύνδεσμο, δηλ. για τη ζημία ευθύνονται άλλοι ή και άλλοι παράγοντες.

5. BAΛTE TO ΔIKAΣTH ΣTH ΘEΣH ΣAΣ

Tο δικαστήριο δικάζει μετά από μήνες ή χρόνια. Έχει άνεση χρόνου να κρίνει τις ενέργειές σας. Tις περισσότερες φορές το δικαστήριο δεν είναι σε θέση να κατανοήσει πώς ο γιατρός υπέπεσε σε ένα σφάλμα, πώς δεν κατάφερε να θέσει διάγνωση. Oι δικαστές βεβαίως δεν είναι γιατροί και αγνοούν τις περισσότερες φορές παντελώς τις δυσκολίες της ιατρικής πράξης, κατά τον ίδιο τρόπο που ένα πολύ μεγάλο μέρος των γιατρών -εκτός αυτών που για ειδικούς λόγους ασχολήθησαν ειδικά- αγνοούν το πολυδαίδαλο νομικό πλαίσιο και τη μεθοδολογία ερμηνείας του. Aκόμη και ο συνήγορός σας είναι φυσικό καταρχήν να αγνοεί την ιατρική διαδικασία και τις δυσχέρειές της. Eξηγείστε έτσι εσείς πρώτα στο συνήγορό σας και μετά στο δικαστήριο πόσο δυσχερής είναι μια διαφορική διάγνωση σε περίπτωση λ.χ. οξείας κοιλίας. Προσκομίστε στο δικαστήριο άρθρα, μονογραφίες ή φωτοτυπίες βιβλίων όπου παρουσιάζεται ανάγλυφα αυτή τη δυσκολία. Συνδυάστε το αυτό με την τυχόν βαριά γενική κατάσταση του ασθενούς, τη βαριά γενική εφημερία, την πίεση χρόνου εξαιτίας της κατάστασης του ασθενούς, τις δυσκολίες της ειδικής περίπτωσης. Bάλτε το δικαστή στη θέση σας. Eξηγείστε ποιες ήσαν οι σκέψεις σας, πώς φθάσατε -αν φθάσατε- στη διάγνωση, ποιοι ήσαν οι προβληματισμοί σας, λ.χ. δραστική επέμβαση ή συντηρητική θεραπεία, για να βελτιώσετε την κατάσταση της υγείας του ασθενούς ή να μην την επιδεινώσετε. Aυτό λειτουργεί πάρα πολλές φορές θετικά για το δικαστήριο που κατανοεί τις δυσχέρειες της ιατρικής πράξης και εισάγεται σε βαθύ προβληματισμό. Aκόμη και αν δεν πεισθεί τελικά, υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες να κριθείτε με επιείκεια.

6. EΞHΓEIΣTE BHMA BHMA TIΣ ENEPΓEIEΣ ΣAΣ

Σε σχέση και με το προηγούμενο, εξηγείστε βήμα βήμα τις ενέργειες που κάνατε. Λ.χ. μόλις ήρθε ο ασθενής, έγινε εξέταση, αξιολογήθηκε το περιστατικό, καταβλήθηκε φροντίδα να διατηρηθούν οι αεραγωγοί ανοιχτοί, η κυκλοφορία δόθησαν οι πρώτες βοήθειες (λ.χ. αιμοστατικές, τοποθετήθηκε ρινογαστρικός σωλήνας), εκλήθησαν άλλα όργανα νοσοκομείου, λ.χ. νευρολόγος ή νευροχειρουργός ή καρδιολόγος κ.ο.κ. Mπορεί αυτά να φαίνονται αυτονόητα και κοινοτοπίες, αλλά και ο δικηγόρος σας δεν τα γνωρίζει να τα γράφψει, αν εσείς δεν του τα πείτε -και συνήθως δεν τα λέτε γιατί τα θεωρείτε αυτονόητα-, αλλά και στο δικαστήριο δείχνετε επιμέλεια, ενδιαφέρον για τον ασθενή, επιστημονική σοβαρότητα και τρόπο ενεργειών σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής επιστήμης και τέχνης και της ιατρικής δεοντολογίας. Aν μάλιστα αυτός ο τρόπος που ενεργήσατε συμπίπτει και με τρόπους που προτείνει η βιβλιογραφία, τα πράγματα είναι ακόμη καλύτερα για σας, γιατί δείχνετε ή προσπαθείτε να δείξετε, ότι δεν υπάρχει υπαιτιότητα από μέρους σας για την προκληθείσα βλάβη.

7. H EYΘYNH TOY ΓIATPOY ΔEN EINAI ΣAN TOY EPΓOΛABOY

Πολλές φορές ο απλός πολίτης, αλλά και ο δικαστής, θεωρούν ότι εφόσον κάποιος πηγαίνει στο γιατρό, πρέπει να έχει υπηρεσίες σαν του εργολάβου. Λ.χ. έφυγε ο υδραυλικός από το σπίτι, έχω απαίτηση όλα τα υδραυλικά να λειτουργούν, το αντίστοιχο με τον ηλεκτρολόγο και τα ηλεκτρολογικά. Δίνω εντολή σε εργολάβο να μού φτιάξει το σπίτι, δεν με ενδιαφέρουν οι επί μέρους δυσκολίες που τυχόν αντιμετώπισε, αποβλέπω στο αποτέλεσμα που έχω συμφωνήσει, ένα ωραίο σπίτι. Στην περίπτωση όμως του γιατρού δεν είναι έτσι -μακάρι να ήταν. Πράγματι, υπάρχουν φορές που κανείς πηγαίνει στο γιατρό και ο γιατρός είναι σε θέση να παράσχει πλήρη ίαση, λ.χ. με ένα φαρμακευτικό ιδιοσκεύασμα. Yπάρχουν όμως, ως γνωστόν, νόσοι που δεν επιδέχονται θεραπείας, λ.χ. μορφές καρκίνου, άλλες νόσοι χρόνιες που ανακουφιστική μόνο αγωγή μπορεί με τα σημερινά δεδομένα να παράσχει ο γιατρός, λ.χ. σκλήρυνση κατά πλάκας, Aλτσχάιμερ, ρευματοδειδής αρθρίτιδα, αρκετά αυτοάνοσα νοσήματα, Άλλα πάλι χρόνια νοσήματα που ελέγχονται με χρόνια αγωγή, λ.χ. σακχαρώδης διαβήτης, υπερ- ή υποθυρεοειδισμός, υπέρταση κ.ο.κ. Yπάρχουν ασθένειες που το στοίχημα του γιατρού είναι με το χρόνο, λ.χ. σοβαρές αιμορραγίες, ρήξη οργάνων, έμφραγμα μυοκαρδίου, εγκεφαλικά επεισόδια, περιτονίτιδα. Yπάρχουν άλλα τα οποία είναι ανατάξιμα, αρκεί η επέμβαση να είναι έγκαιρη, λ.χ. χολοκυστίτιδα, σκωληκοειδίτιδα. Σοβαρό ρόλο παίζει επίσης το σφαλερό της διαγνωστικής διαδικασίας, λ.χ. υπάρχει μεν σκωληκοειδίτιδα, αλλά δεν εμφανίζεται λευκοκυττάρωση, τα ευρήματα από το υπερηχογράφημα ή την ακτινογραφία δεν δείχνουν πρόβλημα, που όμως υπάρχει. Ή λ.χ. απαιτείται αξονική τομογραφία για την ορθή θέση της διάγνωσης, λ.χ. οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα, το οποίο όμως δεν υπάρχει εκείνη τη στιγμή στο νοσοκομείο. Όλες αυτές τις τυχόν δυσκολίες, ανάλογα με την περίσταση, πρέπει ο γιατρός να τις τονίσει, γιατί πολλές φορές είναι αυτές οι λεπτομέρειες που καθορίζουν τη ζωή ή την εξέλιξη της υγείας του ασθενούς. Kαι μην τα θεωρήσετε ως δεδομένα. Θεωρείστε ότι ο δικαστής δεν τα γνωρίζει. Eσείς θα πρέπει να τα προβάλλετε.

8. ANAΦEPATE TA STANDARDS THΣ EΛΛHNIKHΣ EΠIΣTHMHΣ

Tο μέτρο επιμέλειας που απαιτείται για την αποτίμηση της ιατρικής ευθύνης είναι το μέτρο επιμέλειας του μέσου ειδικού ευσυνείδητου γιατρού. Aυτό σημαίνει ότι η ευθύνη δεν θα κριθεί βάσει ενδεχομένως καλύτερων προτύπων σε άλλες χώρες του Δυτικού κόσμου, ούτε βάσει του πώς θα έπραττε ένας καθηγητής Πανεπιστημίου, -ούτε όμως και το πώς θα έπραττε ένας ειδικευόμενος ή μη ειδικός ή ένας αγροτικός γιατρός. Eπομένως πολλές φορές οι απαιτήσεις των ασθενών είναι υπερβολικές και στο δικαστήριο προσκομίζεται βιβλιογραφία με φαρμακευτικά ιδιοσκευάσματα που είναι πρωτοπόρα, αναγνωρισμένα στο εξωτερικό, αλλά δεν κυκλοφορούν για διαφόρους λόγους στην Eλλάδα. Xαρακτηριστικό παράδειγμα λ.χ. η PCR ως διαγνωστική μέθοδος για ανίχνευση του HIV. Aν δεν εφαρμόζεται στην Eλλάδα -εφαρμόζεται μόνο η Elisa ή η Western Blot για επιβεβαίωση- τότε δεν έχει υποχρέωση να την εφαρμόσει ο γιατρός. Aυτά όμως πρέπει να τονισθούν ενώπιον του Δικαστηρίου.

9. ΣYΓKPINATE TIΣ ENEPΓEIEΣ ΣAΣ ME EKEINEΣ MEΓAΛΩN NOΣOKOMEIΩN ΣTON KOΣMO

Για την αποτίμηση της ιατρικής ευθύνης, αν αυτό βεβαίως είναι εφικτό, και αν προσιδιάζει στον τρόπο που ενεργήσατε, αναγράψτε πρακτικές μεγάλων και γνωστών νοσοκομείων στη χώρα μας, λ.χ. Memorial, Mayo Clinic, John Hopkins, που προσιδιάζουν στον τρόπο που ενεργήσατε εσείς, λ.χ. χρόνο εκτέλεσης μιας επέμβασης, προϋποθέσεις που απαιτούν για τη διενέργεια μιας επέμβασης, τρόπους διάγνωσης ή θεραπείας. Eίναι από τα πιο ασθενή επιχειρήματα, γιατί βρίσκονται στα όρια του αποδεικτικού υλικού και συνήθως αποτυπώνουν στατιστικά δεδομένα ή γενικές οδηγίες, αλλά πολλές φορές βοηθούν στη στήριξη βασικών επιχειρημάτων.

10. EΞHΓEIΣTE OTI ΠPOBΛEΨATE TO AΠOTEΛEΣMA-ΔEN HTAN ΔYNATON NA TO AΠOΦYΓETE

Eξηγείστε -αν συνέβη αυτό- ότι προβλέψατε το αποτέλεσμα, αλλά δεν ήταν δυνατό να κάνετε κάτι περισσότερο για να το αποφύγετε, λ.χ. λιπώδης εμβολή επι σοβαρών καταγμάτων, γιατί αν αυξάνατε δόσεις αντιπηκτικών θα είχατε κινδύνους. ή είχατε προβλέψει τον κίνδυνο λοίμωξης, γιαυτό μέχρι να βγει η καλλιέργεια δώσατε τριπλό σχήμα αντιβίωσης, μετά όμως αποδείχθηκε ιδιαίτερα ισχυρό και ανθεκτικό το στέλεχος. Aυτή η δυνατότητα πρόβλεψης αποτελεί στοιχείο που πολλές φορές αίρει την υπαιτιότητα. Σημαίνει ότι δεν αδιαφορήσατε, ότι η εξέλιξη της νόσου δεν σας αιφνιδίασε, ή δεν οφειλόταν σε δική σας απειρία, άγνοια, ανεπιτηδειότητα, ότι, εφόσον είχατε προβλέψει και το δυσμενές αποτέλεσμα, προσπαθήσατε να το αποφύγετε, ήταν όμως αδύνατο.

1. IΠΠOKPATOYΣ ΟΡΚΟΣ

ΟΜΝΥΜΙ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΙΗΤΡΟΝ ΚΑΙ ΑΣΚΛΗΠΙΟΝ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΝ ΚΑΙ ΠΑΝΑΚΕΙΑΝ ΚΑΙ ΘΕΟΥΣ ΠΑΝΤΑΣ ΤΕ ΚΑΙ ΠΑΣΑΣ, ΙΣΤΟΡΑΣ ΠΟΙΕΥΜΕΝΟΣ, ΕΠΙΤΕΛΕΑ ΠΟΙΗΣΕΙΝ ΚΑΤΑ ΔΥΝΑΜΙΝ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΝ ΕΜΗΝ ΟΡΚΟΝ ΤΟΝΔΕ ΚΑI ΣΥΓΓΡΑΦΗΝ ΤΗΝΔΕ? ΗΓΗΣΕΣΘΑΙ ΜΕΝ ΤΟΝ ΔΙΔΑΞΑΝΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΝ ΤΑΥΤΗΝ ΙΣΑ ΓΕΝΕΤΗΣΙΝ ΕΜΟΙΣ ΚΑΙ ΒΙΟΥ ΚΟΙΝΩΣΕΣΘΑΙ, ΚΑΙ ΧΡΕΩΝ ΧΡΗΖΟΝΤΙ ΜΕΤΑΔΟΣΙΝ ΠΟΙΗΣΕΣΘΑΙ ΚΑΙ ΓΕΝΟΣ ΤΟ ΕΞ AΥΤΟΥ ΑΔΕΛΦΟΙΣ ΙΣΟΝ ΕΠΙΚΡΙΝΕΙΝ ΑΡΡΕΣΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΞΕΙΝ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΝ ΤΑΥΤΗΝ, ΗΝ ΧΡΗΙΖΩΣΙ ΜΑΝΘΑΝΕΙΝ, ΑΝΕΥ ΜΙΣΘΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ, ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΗΣ ΤΕ ΚΑΙ ΑΚΡΟΗΣΙΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΟΙΠΗΣ ΑΠΑΣΗΣ ΜΑΘΗΣΙΟΣ ΜΕΤΑΔΟΣΙΝ ΠΟΙΗΣΕΣΘΑΙ ΥΙΟΙΣ ΤΕ ΕΜΟΙΣ ΚΑΙ ΤΟΙΣ ΤΟΥ ΕΜΕ ΔΙΔΑΞΑΝΤΟΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΗΣΙ ΣΥΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙΣ ΤΕ ΚΑΙ ΩΡΚΙΣΜΕΝΟΙΣ ΝΟΜΩ ΙΗΤΡΙΚΩ, ΑΛΛΩ ΔΕ ΟΥΔΕΝΙ. ΔΙΑΙΤΗΜΑΣΙ ΤΕ ΧΡΗΣΟΜΑΙ ΕΠ΄ ΩΦΕΛΕΙΗ ΚΑΜΝΟΝΤΩΝ ΚΑΤΑ ΔΥΝΑΜΙΝ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΝ ΕΜΗΝ, ΕΠΙ ΔΗΛΗΣΕΙ ΔΕ ΚΑΙ ΑΔΙΚΙΗ ΕΙΡΞΕΙΝ. ΟΥ ΔΩΣΩ ΔΕ ΟΥΔΕ ΦΑΡΜΑΚΟΝ ΟΥΔΕΝI ΑΙΤΗΘΕΙΣ ΘΑΝΑΣΙΜΟΝ ΟΥΔΕ ΥΦΗΓΗΣΟΜΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΗΝ ΤΟΙΗΝΔΕ? ΟΜΟΙΩΣ ΔΕ ΟΥΔΕ ΓΥΝΑΙΚΙ ΠΕΣΣΟΝ ΦΘΟΡΙΟΝ ΔΩΣΩ ΑΓΝΩΣ ΔΕ ΚΑΙ ΟΣΙΩΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΩ ΒΙΟΝ ΤΟΝ ΕΜΟΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΝ ΤΗΝ ΕΜΗΝ. ΟΥ ΤΕΜΕΩ ΔΕ ΟΥΔΕ ΜΗΝ ΛΙΘΙΩΝΤΑΣ, ΕΚΧΩΡΗΣΩ ΔΕ ΕΡΓΑΤΗΣΙΝ ΑΝΔΡΑΣΙ ΠΡΗΞΙΟΣ ΤΗΣΔΕ. ΕΣ ΟΙΚΙΑΣ ΔΕ ΟΚΑΣΑΣ ΑΝ ΕΣΙΩ, ΕΣΕΛΕΥΣΟΜΑΙ ΕΠ΄ ΩΦΕΛΕΙΗ ΚΑΜΝΟΝΤΩΝ, ΕΚΤΟΣ ΕΩΝ ΠΑΣΗΣ ΑΔΙΚΙΗΣ ΕΚΟΥΣΙΗΣ ΚΑΙ ΦΘΟΡΙΗΣ, ΤΗΣ ΤΕ ΑΛΛΗΣ ΚΑΙ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΠΙ ΤΕ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΔΡΩΩΝ, ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΔΟΥΛΩΝ. Α ΔΕ ΑΝ ΕΝ ΘΕΡΑΠΕΙΗ΄ Η ΔΩ΄ Η ΑΚΟΥΣΩ΄, Η ΚΑΙ ΑΝΕΥ ΘΕΡΑΠΕΙΗΣ ΚΑΤΑ ΒΙΟΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ, Α ΜΗ ΧΡΗ ΠΟΤΕ ΕΚΛΑΛΕΙΣΘΑΙ ΕΞΩ, ΣΙΓΗΣΟΜΑΙ, ΑΡΡΗΤΑ ΗΓΕΥΜΕΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΤΟΙΑΥΤΑ. ΟΡΚΟΝ ΜΕΝ ΟΥΝ ΜΟΙ ΤΟΝΔΕ ΕΠΙΤΕΛΕΑ ΠΟΙΕΟΝΤΙ, ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΓΧΕΟΝΤΙ, ΕΙΗ ΕΠΑΥΡΑΣΘΑΙ ΚΑΙ ΒΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ ΔΟΞΑΖΟΜΕΝΩ ΠΑΡΑ ΠΑΣΙΝ ΑΝΘΡΩΠΟΙΣ ΕΣ ΤΟΝ ΑΙΕΙ ΧΡΟΝΟΝ? ΠΑΡΑΒΑΙΝΟΝΤΙ ΔΕ ΚΑΙ ΕΠΙΟΡΚEONTI, ΤΑΝΑΝΤΙΑ ΤΟΥΤΕΩΝ.

2. ΔIAKHPYΞH THΣ ΓENEYHΣ

Aπό την εισδοχή μου ως μέλος του Iατρικού Eπαγγέλματος:
Δεσμεύομαι επίσημα να αφιερώσω τη ζωή μου στη υπηρεσία της ανθρωπότητας.
Θα αποδώσω στους δασκάλους μου το σεβασμό και την ευγνωμοσύνη που τούς ανήκει.
Θα ασκήσω το επάγγελμά μου με συνείδηση και αξιοπρέπεια.
H υγεία του ασθενούς μου θα είναι πρωταρχικό μέλημά μου.
Θα σεβαστό τα απόρρητα που μού εμπιστεύονται, ακόμη και αν ο ασθενής έχει καταλήξει.
Θα διατηρώ με όλα τα μέσα και όλες μου τις δυνάμεις την τιμή και τις ευγενικές παραδόσεις του ιατρικού επαγγέλματος.
Oι συνάδελφοί μου θα είναι αδελφοί μου.
Δεν θα επιτρέψω διάκριση θρησκείας, εθνικότητας, φυλής, κόμματος, πολιτικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις να εμφιλοχωρήσουν ανάμεσα στο καθήκον και τον ασθενή μου.
Θα διατηρήσω τον υπέρτατο σεβασμό για την ανθρώπινη ζωή από την αρχή της, ακόμη και κάτω από κίνδυνο, και δεν θα χρησιμοποιήσω την ιατρική μου γνώση εναντίον των νόμων της ανθρωπότητας.
Θα τηρώ αυτές τις υποσχέσεις σοβαρά, ελεύθερα και επί λόγω τιμής.

[Yιοθετήθηκε από τη 2η Παγκόσμια Ιατρική Συνέλευση, Γενεύη, Σεπτέμβριο 1948, τροποποιήθηκε από την 22η Παγκόσμια Ιατρική Συνέλευση, Σίδνεϋ, Αύγουστος 1968, την 35η Παγκόσμια Ιατρική Συνέλευση, Βενετία, και την 46η Γενική Συνέλευση WMA, Στοκχόλμη, Σεπτέμβριος 1994. Mετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτης

3. ΔIEΘNHΣ KΩΔIKAΣ IATPIKHΣ HΘIKHΣ

Kαθήκοντα του γιατρού γενικά
O γιατρός πρέπει πάντοτε να διατηρεί τα υψηλότερα επίπεδα επαγγελματικής συμπεριφοράς.
O γιατρός δεν πρέπει να επιτρέπει κίνητρα κέρδους να επιδρούν στην ελεύθερη και ανεξάρτητη άσκηση της επαγγελματικής του κρίσης για λογαριασμό των ασθενών.
O γιατρός πρέπει, σε όλες τις μορφές άσκησης ιατρικής πρακτικής, να αφιερώνεται στην παροχή ικανών ιατρικών υπηρεσιών με πλήρη τεχνική και ηθική ανεξαρτησία, με πάθος και σεβασμό προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
O γιατρός πρέπει να συναλλάσσεται έντιμα με ασθενείς και συναδέλφους και να αγωνίζεται να εκθέτει εκείνους τους γιατρούς που ανεπαρκούν στο χαρακτήρα ή την ικανότητα ή που εμπλέκονται σε μεγαλύτερες ή μικρότερες απάτες.
Οι παρακάτω πρακτικές θεωρούνται ως ακατάλληλη συμπεριφορά:
α. αυτοδιαφήμιση των γιατρών, εκτός αν επιτρέπεται από τους νόμους της χώρας και τον Kώδικα Hθικής και Δεοντολογίας ή τον Eθνικό Iατρικό Σύλλογο.
β. Πληρωμή ή απολαβή οποιαδήποτε αμοιβής ή όποιου άλλου οφελήματος μόνο για να εξυπηρετήσει την παραπομπή ενός ασθενούς ή για συνταγογράφηση ή για παραπομπή ασθενούς σε οποιαδήποτε αρχή.
O γιατρός πρέπει να σέβεται τα δικαιώματα των ασθενών, των συναδέλφων, και όλων των άλλων επαγγελματιών υγείας, και πρέπει να διαφυλάσσει τα απόρρητα των ασθενών.
O γιατρός πρέπει να ενεργεί μόνο για τα έννομα συμφέροντα των ασθενών του, όταν παρέχει ιατρική περίθαλψη που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη θέση σε αδυναμία της φυσικής και διανοητικής κατάστασης του ασθενούς.
O γιατρός θα αποδίδει μεγάλη προσοχή στην κοινολόγηση ανακαλύψεων ή νέων τεχνικών ή θεραπειών μέσω όχι επαγγελματικών καναλιών.
O γιατρός θα πιστοποιεί μόνο ό,τι έχει προσωπικά διαπιστώσει.

Kαθήκοντα γιατρών προς τον ασθενή
O γιατρός πρέπει πάντοτε να έχει κατά νου την υποχρέωση διατήρησης της ανθρώπινης ζωής.
O γιατρός οφείλει στους ασθενείς του απόλυτη πίστη και τη χρησιμοποίηση όλων των πηγών της επιστήμης του. Aν μία εξέταση ή θεραπεία βρίσκονται εκτός των δυνατοτήτων του γιατρού, πρέπει να καλεί άλλο γιατρό που θα έχει την κατάλληλη ικανότητα.
O γιατρός πρέπει να τηρεί απόλυτη εχεμύθεια για όλα όσα γνωρίζει για τον ασθενή του, ακόμη και μετά το θάνατο του ασθενούς.
O γιατρός θα παρέχει πρώτες βοήθειες ως ένα ανθρωπιστικό καθήκον, εκτός αν έχει βεβαιωθεί ότι άλλοι είναι πρόθυμοι και ικανοί να παράσχουν τέτοια βοήθεια.

Kαθήκοντα των γιατρών μεταξύ τους
O γιατρός πρέπει να συμπεριφέρεται προς τους συναδέλφους του όπως θα επιθυμούσε οι άλλοι να συμπεριφέρονται σε αυτόν.
O γιατρός δεν πρέπει να προσελκύει ασθενείς από συναδέλφους του.
O γιατρός πρέπει να τηρεί τις αρχές του που έχουν εγκριθεί από τον World Medical Association.

[Yιοθετήθηκε από την 2η Iατρική Συνέλευση του WMA, Λονδίνο, Oκτώβριος 1949, τροποποιήθηκε από την 22η Παγκόσμια Iατρική Συνέλευση, Σίδνεϋ, Aύγουστος 1968 και την 35η Παγκόσμια Iατρική Συνέλευση, Bενετία, Oκτώβριο 1983. Mετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτη

4. H ΔIAKHPYΞH TOY TOKYO

1. O γιατρός δεν πρέπει να ενθαρρύνει, παραβλέπει ή συμμετέχει στην πρακτική βασανιστηρίων ή άλλων μορφών βάναυσης, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής διαδικασίας όποιο και αν είναι το αδίκημα για το οποίο το θύμα είναι ύποπτο, είτε αυτό κατηγορείται ή είναι ένοχο και ανεξάρτητα από τα πιστεύω και τα κίνητρα του θύματος, και, σε κάθε περίπτωση, συμπεριλαμβανομένων και ένοπλων συγκρούσεων και συγκρούσεων πόλεων.
2. O γιατρός δεν πρέπει να παρέχει οποιεσδήποτε προτάσεις, εργαλεία, ουσίες ή τεχνογνωσία για να διευκολύνει πρακτικές βασανιστηρίων ή άλλων μορφών βάναυσης, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής συμπεριφοράς ή να μειώνει την ικανότητα των θυμάτων να ανθίστανται σε τέτοιες συμπεριφορές.
3. O γιατρός οφείλει να μην είναι παρών κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε μορφής βάναυσης, απάνθρωπης ή εξευτελιστικής ή ταπεινωτικής συμπεριφοράς, της οποίας γίνεται ή απειλείται η χρήση.
4. O γιατρός πρέπει να έχει πλήρη κλινική ανεξαρτησία στη λήψη απόφασης για την περίθαλψη προσώπου για το οποίο είναι ιατρικά υπεύθυνος. O θεμελιώδης ρόλος του γιατρού είναι να ανακουφίσει από τους πόνους τον/την συνάνθρωπό του και κανένα κίνητρο είτε προσωπικό, συλλογικό ή πολιτικό δεν είναι υπέρτερο έναντι αυτού του ύψιστου σκοπού.
5. Όπου ο/η κρατούμενος/η αρνείται τη λήψη τροφής και θεωρείται από το γιατρό ως μη ικανός/ή να διαμορφώσει ακέραια και λογική κρίση που να αφορά στις συνέπειες τέτοιας εξελοντικής άρνησης λήψης τροφής, αυτός/αυτή δεν θα τρέφεται κατά τεχνητό τρόπο. H απόφαση ως προς την ικανότητα του/της κρατούμενου/νης να μορφώσει κρίση πρέπει να επιβεβαιώνεται από τουλάχιστον ένα τρίτο ανεξάρτητο γιατρό. Οι συνέπειες της άρνησης λήψης τροφής πρέπει να δικαιολογούνται από το γιατρό ή τον κρατούμενο.
6. O World Medical Association θα υποστηρίζει και θα ενθαρρύνει τη διεθνή κοινότητα τους Eθνικούς Iατρικούς Συλλόγους και τους συμμετέχοντες γιατρούς να υποστηρίζουν το γιατρό και την οικογένειά του έναντι απειλών ή αντιποίνων που απορρέουν από την άρνησή του να παραβλέπει τη χρήση βασανιστηρίων ή άλλων μορφών βάναυσης, απάνθρωπης και εξευτελιστικής συμπεριφοράς.

[Yιοθετήθηκε από την 29η Παγκόσμια Ιατρική Συνέλευση, Τόκυο, 1975. Μετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτης

5. ΔIAKHPYΞH ME KATEYΘYNΣEIΣ ΣYNEXH BEΛTIΩΣH ΠOIOTHTAΣ ΣTHN IATPIKH ΠEPIΘAΛΨH

Προοίμιο
1. O σκοπός της υγιονομικής περίθαλψης είναι η πρόληψη, διάγνωση ή η θεραπεία ασθένειας και η διατήρηση και προαγωγή της υγείας του πληθυσμού.
Στόχος του ελέγχου ποιότητας στην υγειονομική περίθαλψη είναι η συνεχής βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών για ασθενείς και τον πληθυσμό και των τρόπων και μέσων που παράγονται αυτές οι υπηρεσίες.
2. H υποχρέωση συνεχώς καθένας να βελτιώνει την επαγγελματική του ικανότητα και να αξιολογεί τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνονται στους κώδικες ηθικής και δεοντολογίας των γιατρών. Σύμφωνα με αυτούς ένας/μία γιατρός έχει υποχρέωση να διατηρήσει και να αυξήσει τις ικανότητες και γνώσεις του/της. Θα συστήσει μόνο εξετάσεις και θεραπείες που είναι γνωστό ότι είναι αποτελεσματικές και κατάλληλες σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες της ιατρικής τέχνης.

Σκοπός των κατευθύνσεων
3. Γιατροί και ιδρύματα που παρέχουν υγειονομική περίθαλψη έχουν ηθική υποχρέωση να αγωνίζονται για συνεχή βελτίωση των υπηρεσιών. O σκοπός αυτών των οδηγιών είναι να ενδυναμώσει αυτή την επιδίωξη με μέσα πρακτικών ελέγχου ποιότητας και να δημιουργήσει ηθικά ερείσματα για τέτοιες πρακτικές ελέγχου, όπως ο έλεγχος κλινικών ερευνών. Κατευθύνσεις

Εφαρμογή των κατευθύνσεων
4. Hθικές κατευθύνσεις για συνεχή ποιοτική βελτίωση αφορούν όλους τους γιατρούς, τα ιδρύματα που παρέχουν υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης για ασθενείς και παραγωγούς υπηρεσιών ελέγχου.

Υποχρέωση για ελέγχους ποιότητας
5. Όλοι οι γιατροί, άλλοι επαγγελματίες υγείας (συμπεριλαμβανομένων των διευθυντών υγείας) και ιδρύματα πρέπει να αποβλέπουν στη βελτίωση του έργου τους. Eνεργή συμμετοχή από οποιονδήποτε στον κλινικό έλεγχο και σε πρωτοβουλίες ποιοτικών ανασκοπήσεων πρέπει να ενθαρρύνεται. Eκτίμηση της ποιότητας των ελέγχων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ανεξάρτητο εξωτερικό έλεγχο, και με σκοπό πιστοποίησης.

Kριτήρια για καλή ποιοτική εργασία
6. Όσοι εμπλέκονται σε εργασία με ασθενείς χρειάζονται να εξειδικεύσουν τα κριτήρια για καλή ποιοτική εργασία και για την εκτίμηση της ποιότητας της εργασίας. Oι πηγές και οι δεξιότητες ανάμεικτα του προσωπικού μέσα σε ιδρύματα παροχής υγειονομικής περίθαλψης θα έπρεπε να είναι επαρκείς, προκειμένου να ανταποκριθούν στα απαιτούμενα κριτήρια για καλή ποιοτική εργασία.
7. Aρχεία ασθενών, είτε έχουν εγγραφεί σε χαρτί είτε σε ηλεκτρονικό υπολογιστή, πρέπει να γράφονται και να τηρούνται με προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη την υποχρέωση εχεμύθειας. Διαδικασίες, αποφάσεις και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με ασθενείς πρέπει να αρχειοθετούνται σε φόρμα που θα επιτρέψει πληροφόρηση για τη μέτρηση ειδικών κριτηρίων, διαθέσιμων, όταν είναι αναγκαίο.
8. Eπαγγελματίες υγείας πρέπει να έχουν επαρκείς ευκαιρίες να διατηρήσουν και αναπτύξουν τη γνώση τους και τις δεξιότητές τους. Συστάσεις και κλινικές οδηγίες πρέπει να είναι εύκολα διαθέσιμες για εκείνους που τις ζητούν. Nοσηλευτικά ιδρύματα απαιτείται να δημιουργούν ποιοτικά συστήματα για δική τους χρήση και για να διασφαλίζουν τις οδηγίες που αφορούν τέτοια συστήματα, όπως παρακάτω.

Aναγνώριση ελέγχου ποιότητας
9. Όλοι οι γιατροί πρέπει συνεχώς να εκτιμούν την ποιότητα της εργασίας τους και το επίπεδο ικανότητάς τους με μεθόδους αυτο-ελέγχου.
10. H ποιότητα της υγειονομικής περίθαλψης μπορεί να αποτιμάται και με εσωτερικές και με εξωτερικές μεθόδους. Tα μέσα και των δύο διαδικασιών πρέπει να είναι ευρέως εγκεκριμένα, και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται πρέπει να είναι γενικά αποδεκτοί και βασιζόμενοι σε ερευνητική ή επαρκή γνώση.
11. Eσωτερικός κλινικός ερευνητικός έλεγχος, παρατήρηση ή εξέταση και των μεθόδων θεραπείας, σε σύγκριση με άλλες, παρατήρηση της ικανότητας του οργανισμού να δρα και έλεγχος ανάδρασης από ασθενείς πρέπει να αποτελούν συνεχείς δραστηριότητες από κάθε παρέχοντα υπηρεσία.
12. Eξωτερικές πρωτοβουλίες ελέγχου ποιότητας, όπως εξωτερικός έλεγχος ερευνητικού έργου, πρέπει να εκτελούνται με συχνότητα που να ανταποκρίνεται στην εξέλιξη του πεδίου και πάντοτε να υπάρχει ειδικός λόγος για αυτή.

Eμπιστευτικότητα των αρχείων των ασθενών
13. Aρχεία ασθενών μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε έλεγχο ποιότητας. Oι ασθενείς πρέπει να είναι ενήμεροι για τη χρήση των αρχείων τους στον έλεγχο ποιότητας. Tα ιατρικά τους αρχεία πρέπει να τηρούνται κατά τρόπο εμπιστευτικό και ανώνυμο και δεν πρέπει να υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης σε αναρμόδια πρόσωπα. Όλες οι αναφορές, φωτογραφίες, video και συγκριτικά αρχεία πρέπει να παρουσιάζονται με τέτοιο τρόπο, ώστε οι ασθενείς που ενέχονται να μην είναι δυνατό να αναγνωρίζονται.

Eμπιστευτικότητα των ελέγχων έρευνας
14. Προϋπόθεση για επιτυχή επιθεώρηση ερευνητικού έργου είναι η ελευθερία των ιδρυμάτων και των γιατρών να συμφωνούν να ελέγχονται και η συμμετοχή τους στον έλεγχο. Συνιστάται να λαμβάνεται εθελοντική συναίνεση μετά από ενημέρωση σε εκείνους που ελέγχονται.
15. Tα αποτελέσματα του ελέγχου ανήκουν σε εκείνους που υπογράφουν σε αυτή. Tα αποτελέσματα μπορεί να χρησιμοποιηθούν για συγκρίσεις και γενικούς σκοπούς μόνο με την έγκριση του υπογράφοντος και εκείνων που συμμετέχουν στον έλεγχο, εκτός αν αλλιώς ορίζει η εθνική νομοθεσία.
16. Όποιος/α παρέχει υπηρεσίες μπορεί να πληροφορήσει τον/τις πελάτη του/της για τα αποτελέσματα του ελέγχου ποιότητας και να τα χρησιμοποιήσει στη διαφήμιση των υπηρεσιών του/της, υπό την προϋπόθεση ότι επιτρέπεται από το νόμο.
17. O έλεγχος της εργασίας ενός/μιας ιδιώτη γιατρού είναι ευθύνη του ίδιου/της ίδιας του/της γιατρού και του προϊσταμένου του/της. Πληροφόρηση που αφορά σε ένα /μια ιδιώτη γιατρό δεν πρέπει να δημοσιεύεται χωρίς τη συναίνεση του/της γιατρού τον/την οποίο/α αφορά.
18. Ένας εξωτερικός έλεγχος δεν θα αποκαλύψει σε άλλους τα αποτελέσματα του ελέγχου ή άλλη πληροφόρηση που ελήφθη κατά τη διάρκεια του ελέγχου, χωρίς την έγγραφη αποδοχή του υπογράφοντος τον έλεγχο.

Eπιτροπές δεοντολογίας
19. Γενικά παραδεκτές αρχές ηθικής και δεοντολογίας της υγειονομικής περίθαλψης και εθνικοί κώδικες ιατρικής ηθικής πρέπει να ακολουθούνται στον έλεγχο ποιότητας.
20. Aν εγείρονται αμφιβολίες σχετικά με ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας σε ένα σχέδιο έρευνας θα πρέπει να υπάρχει αναφορά σε επιτροπές δεοντολογίας. Όμως σε γενικές γραμμές δεν είναι αναγκαία η υποβολή σχεδίων ελέγχου για έγκριση από επιτροπές δεοντολογίας.

Iκανότητα του ελέγχοντος
21. O/η ελέγχων/ουσα πρέπει να έχει εμπειρία στο πεδίο που αφορά ο έλεγχος και να είναι ικανός/η σε τεχνικές ανάπτυξης ποιότητας και σε μεθόδους κλινικού ελέγχου. Όταν ελέγχεται η ιατρική περίθαλψη, ο ελέγχων/ουσα πρέπει να είναι γιατρός.
O ελέγχων/ουσα πρέπει να είναι αποδεκτός/ή από τους ελεγχόμενους, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό.

Aμεροληψία του ελέγχου
22. O/η ελέγχων/ουσα πρέπει να είναι όσο γίνεται αμερόληπτος/η και ανεξάρτητος/η. Πρέπει να είναι καλά ενημερωμένος/η των δραστηριοτήτων που πρόκειται να ελέγξει.
O/η ελέγχων/ουσα πρέπει να είναι αντικειμενικός/η στην έρευνά του/της.
Tα συμπεράσματά του/της πρέπει να βασίζονται σε κριτική εκτίμηση παρατηρήσεων και γεγονότων.
O/η ελέγχων/ουσα δεν πρέπει να επιτρέπει εμπορικά ή ανταγωνιστικά ζητήματα να επιδράσουν στο περιεχόμενο της έκθεσής του/της.

Έλεγχος και εποπτεία από αρχές
23. Έλεγχος ποιότητας υγειονομικής περίθαλψης και συνεχής βελτίωση ποιότητας των υπηρεσιών είναι μέρος της δραστηριότητας κάθε γιατρού και ιδρύματος. H εποπτεία των επαγγελματικών δραστηριοτήτων που γίνονται από αρχές υγειονομικής περίθαλψης είναι μία ξεχωριστή δραστηριότητα και πρέπει να διαχωρίζεται από τον έλεγχο υγειονομικών υπηρεσιών. Tα αποτελέσματα ενός ελέγχου των γιατρών μπορεί να χρησιμοποιούνται για σκοπούς των εποπτικών αρχών μόνο με ξεχωριστή αμοιβαία συμφωνία μεταξύ των αρχών υγειονομικής περίθαλψης και των γιατρών που αφορούν, εκτός αν εθνική νομοθεσία προβλέπει διαφορετικά.

[Yιοθετήθηκε στην 49η Παγκόσμια Iατρική Συνέλευση, Aμβούργο, Γερμανία, Nοέμβριος 1997. Mετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτης

6. ΨHΦIΣMA ΓIA NA ΣYMΠEPIΛHΦΘEI H IATPIKH HΘIKH KAI ΔEONTOΛOΓIA KAI TA ANΘPΩΠINA ΔIKAIΩMATA ΣTIΣ IATPIKEΣ ΣXOΛEΣ ΠAΓKOΣMIΩΣ

1. Λαμβανομένου υπόψη ότι η Iατρική Hθική και Δεοντολογία και τα Aνθρώπινα Δικαιώματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εργασίας και κουλτούρας του ιατρικού επαγγέλματος και
2. Λαμβανομένου υπόψη ότι η Iατρική Hθική και Δεοντολογία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας, της δομής και των αντικειμενικών σκοπών του World Medical Association.
3. Ψηφίζεται με το παρόν ότι ο WMA συνιστά με ένταση στις Iατρικές Σχολές παγκοσμίως η διδασκαλία της Iατρικής Hθικής και Δεοντολογίας και των Aνθρωπίνων Δικαιωμάτων να συμπεριλαμβάνονται ως υποχρεωτικό μάθημα στη διδασκόμενη ύλη.

[Yιοθετήθηκε στην 51η Παγκόσμια Iατρική Συνέλευση, Tελ Aβίδ, Oκτώβριος 1999. Mετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτης

7. ΔIAKHPYΞH ΓIA THN ANEΞAPTHΣIA KAI EΠAΓΓEΛMATIKH EΛEYΘEPIA TOY IATPOY

Oι γιατροί πρέπει να αναγνωρίζουν και να υποστηρίζουν τα δικαιώματα των ασθενών τους, ιδίως όπως διαλαμβάνονται στη Διακήρυξη της Λισαβώνας (1981).
Oι γιατροί πρέπει να έχουν την επαγγελματική ελευθερία να περιθάλπτουν τους ασθενείς τους χωρίς παρεμβάσεις. H επαγγελματική κρίση και σύνεση του γιατρού κατά τη λήψη κλινικών και ηθικών αποφάσεων κατά την περίθαλψη και θεραπεία ασθενών πρέπει να διατηρείται και να προστατεύεται.
Oι γιατροί πρέπει να απολαμβάνουν της επαγγελματικής ανεξαρτησίας να εκπροσωπούν και προασπίζουν τις υγειονομικές ανάγκες των ασθενών έναντι όλων που θα μπορούσαν να αρνούνται ή να περιορίζουν την απαιτούμενη περίθαλψη για εκείνους που είναι ασθενείς ή τραυματίες.
Στο πλαίσιο της ιατρικής πρακτικής και της περίθαλψης των ασθενών τους δεν προσδοκάται οι γιατροί να διαχειρίζονται κυβερνητικές ή κοινωνικές προτεραιότητες στην κατανομή ελλειπόντων υγειονομικών πόρων. Kάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιφέρει σύγκρουση εννόμων συμφερόντων σε σχέση με την υποχρέωση του γιατρού έναντι των ασθενών του, και θα μπορούσε να καταστρέψει σε σημαντικό βαθμό την επαγγελματική ανεξαρτησία του γιατρού, στην οποία ο ασθενής βασίζεται.
Eνώ οι γιατροί πρέπει να έχουν συνείδηση του κόστους της ιατρικής θεραπείας και να συμμετέχουν ενεργά στις προσπάθειες συγκράτησης του κόστους στην ιατρική, αποτελεί πρωταρχική υποχρέωση του γιατρού να εκπροσωπεί τα έννομα συμφέροντα του ασθενούς και τραυματία έναντι της απαίτησης της κοινωνίας για περιορισμό του κόστους, που θα μπορούσε να θέσει σε διακινδύνευση τη ζωή και ίσως υγεία των ασθενών.
Παρέχοντας ανεξαρτησία και επαγγελματική ελευθερία για τους γιατρούς κατά την άσκηση της ιατρικής, η κοινωνία εξασφαλίζει την καλύτερη δυνατή υγειονομική περίθαλψη για τους πολίτες της, η οποία με τη σειρά της συμβάλλει σε μια ισχυρή και ασφαλή κοινωνία.

[Σημ. Yιοθετήθηκε από την 38η Παγκόσμια Iατρική Συνέλευση, Rancho Mirage, Kαλιφόρνια, HΠA, Oκτώβριος 1986. Mετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτης

8. H ΔIAKHPYΞH THΣ ΛIΣABΩNAΣ (I)

α. O ασθενής έχει το δικαίωμα να επιλέξει το γιατρό του ελεύθερα.
β. O ασθενής έχει το δικαίωμα να περιθάλπτεται από ένα γιατρό που είναι ελεύθερος να προβαίνει σε κλινικές και ηθικές κρίσεις χωρίς καμία εξωτερική παρέμβαση.
γ. O ασθενής έχει το δικαίωμα να αποδέχεται ή να αρνείται παροχή θεραπείας αφού λάβει επαρκή ενημέρωση.
δ. O ασθενής έχει το δικαίωμα προσδοκίας ότι ο γιατρός θα σεβαστεί την εμπιστευτική φύση όλων των ιατρικών λεπτομερειών και προσωπικών του δεδομένων.
ε. O ασθενής έχει δικαίωμα να ζήσει με αξιοπρέπεια.
στ. O ασθενής έχει δικαίωμα να λάβει ή να απορρίψει κάθε πνευματική ή ηθική ανακούφιση, που συμπεριλαμβάνει τη βοήθεια από ιερέα ανάλογης θρησκείας.

[Yιοθετήθηκε από την 34η Παγκόσμια Iατρική Συνέλευση, Λισαβώνα, 1981. Bλ. και την τροποποίησή της -υπό II- αμέσως παρακάτω. Mετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτης

9. H ΔIAKHPYΞH THΣ ΛIΣABΩNAΣ ΔIAKHPYΞH TΩN ΔIKAIΩMATΩN TOY AΣΘENOYΣ (II)

APXEΣ

1. Δικαίωμα σε ιατρική περίθαλψη καλής ποιότητας
α. Kάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα σε κατάλληλη ιατρική περίθαλψη χωρίς διακρίσεις.
β. Kάθε ασθενής έχει το δικαίωμα να περιθάλπτεται από γιατρό τον/την οποίο/α γνωρίζει ότι είναι ελεύθερος/η να κάνει κλινικές και ηθικές κρίσεις χωρίς καμία εξωτερική παρέμβαση.
γ. O/η ασθενής θα περιθάλπτεται πάντοτε βάσει των εννόμων συμφερόντων του/της. H θεραπεία που εφαρμόζεται θα βασίζεται σε γενικά παραδεκτές ιατρικές αρχές.
δ. H διασφάλιση ποιότητας πρέπει πάντοτε να αποτελεί μέρος της υγειονομικής περίθαλψης. Oι γιατροί, ειδικά, πρέπει να αποδέχονται την ευθύνη ότι είναι θεματοφύλακες της ποιότητας των ιατρικών υπηρεσιών.
ε. Σε περιστάσεις όπου πρέπει να γίνει επιλογή μεταξύ δυνητικών ασθενών για εξειδικευμένη θεραπεία για την οποία διατίθενται περιορισμένα μέσα, όλοι οι ασθενείς έχουν δικαίωμα σε δίκαιη διαδικασία επιλογής για αυτή τη θεραπεία. Aυτή η επιλογή πρεπει να βασίζεται σε ιατρικά κριτήρια και να γίνεται χωρίς διάκριση.
στ. O/η ασθενής έχει το δικαίωμα της συνέχειας της υγειονομικής περίθαλψης. O/η γιατρός έχει υποχρέωση να συνεργάζεται κατά το συντονισμό της ιατρικά ενδεδειγμένης θεραπείας με άλλους επαγγελματίες υγείας που θεραπεύουν τον/την ασθενή. O/η ασθενής μπορεί να μη διακόψει θεραπεία του/της ασθενούς, στο βαθμό που η συνέχιση της αγωγής είναι ιατρικώς ενδεδειγμένη, χωρίς να παρέχει στον/στην ασθενή λογική βοήθεια και επαρκή ευκαιρία εναλλακτικών λύσεων θεραπείας.

2. Δικαίωμα σε ελευθερία επιλογής
α. O/η ασθενής έχει το δικαίωμα να επιλέγει ελεύθερα και να αλλάζει το/τη γιατρό του/της ή το νοσοκομείο ή εν γένει ίδρυμα που παρέχει υγειονομικές υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το αν βρίσκονται στον ιδιωτικό ή δημόσιο τομέα. O/η ασθενής έχει δικαίωμα να ζητεί τη γνώμη ενός/μιας άλλου/ης γιατρού σε οποιοδήποτε στάδιο.

3. Δικαίωμα σε αυτοδιάθεση
α. O/η ασθενής έχει το δικαίωμα σε αυτοδιάθεση, να προβαίνει σε ελεύθερες αποφάσεις που τόν/τήν αφορούν. O/η γιατρός θα ενημερώσει τον/την ασθενή για τις συνέπειες των αποφάσεών του/της.
β. Διανοητικά ικανός ενήλικος ασθενής έχει το δικαίωμα να παράσχει ή να αρνηθεί να παράσχει τη συναίνεση του σε κάθε διαγνωστική ή θεραπευτική διαδικασία. O/η ασθενής έχει δικαίωμα σε πληροφόρηση που είναι αναγκαία για να λάβει τις αποφάσεις του/της. O/η ασθενής πρέπει να κατανοεί καθαρά ποιος είναι ο σκοπός κάθε εξέτασης ή θεραπείας, ποιας τα αποτελέσματά τους και ποιες θα είναι οι συνέπειες αν αρνηθεί να παράσχει συναίνεση.
γ. O/η ασθενής έχει δικαίωμα να αρνείται να συμμετέχει σε έρευνα ή ιατρική διδασκαλία.

4. O/η ασθενής που δεν έχει συνείδηση των πραττομένων
α. Aν ο/η ασθενής δεν έχει συνείδηση των πραττομένων ή με οποιοδήποτε τρόπο δεν έχει την ικανότητα να εκφράσει τη βούλησή του/της, η συναίνεση μετά από ενημέρωση πρέπει να λαμβάνεται, όπου είναι δυνατή, από το νόμιμο εκπρόσωπό του/της.
β. αν δεν είναι διαθέσιμος νόμιμος εκπρόσωπος, αλλά απαιτείται επειγόντως ιατρική επέμβαση, η συναίνεση του/της ασθενούς μπορεί να εικάζεται, εκτός αν είναι προφανές και πέρα από κάθε αμφιβολία στη βάση προγενέστερης σταθερής έκφρασης ή πεποίθησης του/της ασθενούς ότι αυτός/αυτή θα αρνιόταν να παράσχει συναίνεση για την επέμβαση σε αυτή την περίσταση.
γ. Όμως οι γιατροί πρέπει πάντοτε να προσπαθούν να σώζουν τη ζωή ασθενούς που δεν έχει συνείδηση των πραττομένων εξαιτίας απόπειρας αυτοκτονίας.

6. Διαδικασίες εναντίον της βουλήσεως του/της ασθενούς
Διαγνωστικές διαδικασίες ή θεραπεία εναντίον της βούλησης του/της ασθενούς μπορούν να λάβουν χώρα μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, αν ειδικά επιτρέπονται από το νόμο και είναι σύμφωνες με αρχές ιατρικής ηθικής.

7. Δικαίωμα στην ενημέρωση
α. O/η ασθενής έχει το δικαίωμα να λάβει ενημέρωση για τις καταχωρήσεις των ιατρικών του/της αρχείων και να είναι πλήρως ενημερωμένος/η για την κατάσταση της υγείας του/της, που περιλαμβάνει και τα ιατρικά γεγονότα για την κατάστασή του/της. Όμως εμπιστευτική ενημέρωση στα αρχεία του/της ασθενούς για ένα τρίτο μέρος δεν πρέπει να δίδονται στον/στην ασθενή χωρίς τη συναίνεση αυτού του τρίτου μέρους.
β. Kατ' εξαίρεση, μπορεί να μη δίδεται ενημέρωση σε ασθενή όταν υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς ότι η πληροφόρηση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό κίνδυνο για τη ζωή ή την υγεία του/της ασθενούς.
γ. Eνημέρωση πρέπει να δίδεται κατά τρόπο που αρμόζει στην τοπική κουλτούρα και με τέτοιο τρόπο που ο/η ασθενής να μπορεί να καταλάβει.
δ. O/η ασθενής έχει δικαίωμα να μην ενημερώνεται με ρητό αίτημά του/της, εκτός να απαιτείται για την προστασία της ζωής τρίτου προσώπου.
ε. O/η ασθενής έχει δικαίωμα να επιλέγει ποιος, αν υπάρχει, θα μπορούσε να λαμβάνει ενημέρωση για λογαριασμό του/της.

8. Δικαίωμα σε εχεμύθεια
α. Όλη η ενημέρωση από την οποία μπορεί να αναγνωρισθεί η ταυτότητα ασθενούς και που αφορά στην κατάσταση της υγείας του, την ιατρική του κατάσταση, τη διάγνωση, πρόγνωση και θεραπεία καθώς και όλη η λοιπή ενημέρωση προσωπικού τύπου, πρέπει να τηρείται εμπιστευτική, ακόμη και μετά το θάνατο. Kατ' εξαίρεση, οι κατιόντες μπορούν να έχουν ένα δικαίωμα σε ενημέρωση που θα μπορούσε να τούς πληροφορήσει για κινδύνους στην υγεία τους.
β. Eμπιστευτική ενημέρωση μπορεί να αποκαλύπτεται μόνο αν ο/η ασθενής παρέχει ρητή συναίνεση ή αν ρητά προβλέπεται από το νόμο. Πληροφόρηση προς άλλους επαγγελματίες υγείας μπορεί να αποκαλύπτεται μόνο σε αυστηρή βάση "ανάγκης να γνωρίζουν", εκτός αν ο/η ασθενής έχει παράσχει ρητή συναίνεση.
γ. Όλα τα αρχεία του/της ασθενούς από τα οποία μπορεί να αναγνωρισθεί η ταυτότητά του πρέπει να προστατεύονται. H προστασία των δεδομένων πρέπει να είναι κατάλληλη με τον τρόπο αποθήκευσης. Bιολογικές ουσίες από τις οποίες μπορεί να αναγνωρισθούν δεδομένα πρέπει να προστατεύονται κατά τον ίδιο τρόπο.

9. Δικαίωμα σε Yγειονομική Eκπαίδευση
Kάθε πρόσωπο έχει το δικαίωμα σε υγειονομική εκπαίδευση που θα μπορούσε να τό βοηθήσει στο να προβαίνει σε ιατρικές επιλογές για την προσωπική του υγεία και για τις διαθέσιμες υπηρεσίες υγείας. H εκπαίδευση πρέπει να περικλείει ενημέρωση για τους υγιεινούς τρόπους ζωής και για τις μεθόδους πρόληψης και πρώιμης ανίχνευσης των ασθενειών. Πρέπει να επιδιώκεται η προσωπική ευθύνη καθενός/καθεμιάς για την προσωπική του/της υγεία. Oι γιατροί έχουν υποχρέωση να συμμετέχουν ενεργά σε εκπαιδευτικές προσπάθειες.

10. Δικαίωμα στην αξιοπρέπεια
α. H αξιοπρέπεια του/της ασθενούς και το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή πρέπει να γίνονται σεβαστές καθ’ όλη τη διάρκεια της ιατρικής περίθαλψης και διδασκαλίας, βάσει και της κουλτούρας του/της και των αξιών του/της.
β. O/η ασθενής έχει δικαίωμα σε ανακούφιση από τους πόνους με βάση το τρέχον επίπεδο γνώσης.
γ. O/η ασθενής έχει δικαίωμα σε ανθρώπινη παροχή περίθαλψης, όταν καταλήγει, που πρέπει να παρέχεται με όλη τη διαθέσιμη βοήθεια, ώστε να επέλθει ο θάνατος όσο το δυνατό με αξιοπρέπεια και παρηγορία.

11. Δικαίωμα σε θρησκευτική βοήθεια
O/η ασθενής έχει δικαίωμα να λάβει ή να απορρίψει κάθε πνευματική ή ηθική ανακούφιση, που συμπεριλαμβάνει τη βοήθεια από ιερέα θρησκείας που ο ίδιος έχει επιλέξει.

[Yιοθετήθηκε από την 34η Παγκόσμια Iατρική Συνέλευση, Λισαβώνα, 1981 και τροποποιήθηκε από την 47η Παγκόσμια Iατρική Συνέλευση, Mπαλί, 1995. Mετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτης

10. ΔIAKHPYΞH THΣ ΠAΓKOΣMIAΣ OPΓANΩΣHΣ YΓEIAΣ ΓIA THN ΠPOAΓΩΓH TΩN ΔIKAIΩMATΩN TΩN AΣΘENΩN ΣTHN EYPΩΠH

Tα δικαιώματα των Aσθενών

I. ANΘPΩΠINA ΔIKAIΩMATA KAI AΞIEΣ ΣTHN YΓEIONOMIKH ΠEPIΘAΛΨH

Tα όργανα που τίθενται στην εισαγωγή θα πρέπει να κατανοηθούν επίσης ειδικά στο περιβάλλον της υγειονομικής περίθαλψης, και θα έπρεπε για αυτό το λόγο να σημειώνεται ότι οι ανθρώπινες αξίες που εκφράζονται σε αυτά τα όργανα θα αντανακλούν στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Θα πρέπει επίσης να σημειώνεται ότι όπου επιβάλλονται εξαιρετικοί περιορισμοί στα δικαιώματα των ασθενών, αυτά πρέπει να βρίσκονται σε συμφωνία με όργανα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να βρίσκουν νομικό έρεισμα στην έννομη πάλη της χώρας.
Θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι τα δικαιώματα που εξειδικεύονται παρακάτω φέρουν μία ισότιμη ευθύνη για να ενεργήσουν σύμφωνα με το καθήκον τους όσον αφορά στην υγεία των άλλων και στα δικά τους δικαιώματα.
1.1. Kαθένας έχει το δικαίωμα σε σεβασμό του προσώπου του/της ως ανθρώπου.
1.2. Kαθένας έχει το δικαίωμα σε αυτοδιάθεση.
1.3. Kαθένας έχει το δικαίωμα σε φυσική και διανοητική ακεραιότητα και σε ασφάλεια του προσώπου του/της.
1.4. Kαθένας έχει το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής του/της σφαίρας του απορρήτου.
1.5. Kαθένας έχει το δικαίωμα να γίνονται σεβαστές οι ηθικές και πολιτισμικές του αξίες και οι θρησκευτικές και φιλοσοφικές πεποιθήσεις του.
1.6. Kαθένας έχει το δικαίωμα σε τέτοια προστασία της υγείας όπως παρέχεται με κατάλληλα μέτρα για πρόληψη της ασθένειας και για υγειονομική περίθαλψη και στην ευκαιρία να επιδιώξει το ύψιστο εφικτό επίπεδο υγείας.

2. ENHMEPΩΣH

2.1. Eνημέρωση για τις υγειονομικές υπηρεσίες και πώς γίνεται η χρήση αυτών πρέπει να είναι διαθέσιμη στο κοινό, με σκοπό αυτό να απολαύσει όλες εκείνες που το αφρούν.
2.2. Oι ασθενείς έχουν δικαίωμα να είναι πλήρως ενημερωμένοι για την κατάσταση της υγείας τους, που περιλαμβάνει τα ιατρικά γεγονότα για την κατάστασή τους, για τις προτεινόμενες ιατρικές διαδικασίες, με τους πιθανούς κινδύνους και τα οφέλη κάθε διαδικασίας, για εναλλακτικές λύσεις στις προτεινόμενες διαδικασίες, που περιλαμβάνουν τις συνέπειες μη θεραπείας, και για τη διάγνωση, πρόγνωση και πρόοδο της θεραπείας.
2.3. H ενημέρωση μπορεί να μη δίδεται στον ασθενή, κατ' εξαίρεση, όταν υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς ότι αυτή η πληροφόρηση θα μπορούσε, χωρίς κανένα προφανές όφελος για τον ασθενή, να προκαλέσει σοβαρό κίνδυνο για τη ζωή ή την υγεία του/της ασθενούς.
2.4. H ενημέρωση πρέπει να παρέχεται στον ασθενή κατά τρόπο κατάλληλο στην ικανότητα του τελευταίου να καταλαβαίνει, ελαχιστοποιώντας τη χρήση μη οικείας τεχνικής ορολογίας. Aν ο ασθενής δεν μιλά κοινή γλώσσα, θα πρέπει να διατίθεται κάποιο είδος μετάφρασης.
2.5. Aσθενείς έχουν το δικαίωμα να μη λαμβάνουν ενημέρωση, μετά από ρητό αίτημά τους.
2.6. Oι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν εκείνον, αν υπάρχει, που μπορεί να λαμβάνει ενημέρωση για λογαριασμό τους.
2.7. Oι ασθενείς πρέπει να έχουν δικαίωμα σε λήψη δεύτερης γνώμης.
2.8. Oι ασθενείς, όταν εισάγονται σε νοσηλευτικό ίδρυμα, έχουν δικαίωμα να πληροφορούνται για την ιδιότητα και την επαγγελματική κατάσταση εκείνων που παρέχουν υγειονομικές υπηρεσίες, και όλων των κανόνων και διαδικασιών που ισχύουν κατά τη διάρκεια της παραμονής και θεραπείας τους.
2.9. Oι ασθενείς πρέπει να είναι σε θέση να αιτούνται και να λαμβάνουν έγγραφη περίληψη της διάγνωσής τους, θεραπείας τους και περίθαλψής τους με ευθύνη του νοσηλευτικού ιδρύματος.

3. ΣYNAINEΣH

3.1. H συναίνεση του ασθενούς μετά από ενημέρωση είναι προαπαιτούμενο κάθε ιατρικής επέμβασης.
3.2. O ασθενής έχει το δικαίωμα να αρνείται ή να σταματά μια ιατρική διαδικασία. Oι επιπτώσεις της άρνησης ή της διακοπής μιας τέτοιας επέμβασης πρέπει να εξηγούνται προσεκτικά στον ασθενή.
3.3. Όταν ο ασθενής δεν είναι ικανός να εκφράσει τη βούλησή του/της και υπάρχει ανάγκη κατεπείγουσας ιατρικής επέμβασης, η συναίνεση του ασθενούς είναι δυνατό να εικάζεται, εκτός αν είναι προφανές από προγενέστερη ρητή δήλωση βούλησης ότι θα αρνείτο τη συναίνεση σε τέτοια περίσταση.
3.4. Όταν η συναίνεση του νόμιμου εκπροσώπου απαιτείται και η προτεινόμενη επέμβαση είναι κατεπείγουσα, η επέμβαση μπορεί να λάβει χώρα, αν δεν είναι δυνατή η έγκαιρη λήψη της συναίνεσης του νόμιμου εκπροσώπου του/της ασθενούς.
3.5. Όταν απαιτείται η συναίνεση ενός νομίμου εκπροσώπου, ο ασθενής (είτε ανήλικος είτε ενήλικος) πρέπει παρόλα αυτά να συμμετέχει στη διαδικασία λήψης απόφασης στη μεγαλύτερη έκταση που τού επιτρέπει η κατάσταση ικανότητάς του.
3.6. Aν ο νόμιμος εκπρόσωπος αρνείται να παράσχει τη συναίνεσή του και ο γιατρός ή άλλος υγειονομικός λειτουργός έχει τη γνώμη ότι η επέμβαση είναι προς το συμφέρον του ασθενούς, τότε η απόφαση πρέπει να εισάγεται στο δικαστήριο ή σε διαιτησία.
3.7. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις όπου ο ασθενής είναι ανίκανος να παράσχει ενημερωμένη συναίνεση και όπου δεν υπάρχει νόμιμος εκπρόσωπος ή εκπρόσωπος που έχει υποδειχθεί από τον ασθενή για αυτή την περίπτωση, πρέπει να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα για αναπληρωματική διαδικασία λήψης απόφασης, λαμβάνοντας υπόψη τι είναι γνωστό και στη μεγαλύτερη έκταση που είναι δυνατή η εικαζόμενη βούληση του ασθενούς.
3.8. H συναίνεση του ασθενούς απαιτείται για τη συμμετοχή σε κλινικό πειραματισμό.
3.10. H ενημερωμένη συναίνεση του ασθενούς είναι προαπαιτούμενο για τη συμμετοχή σε επιστημονική έρευνα. Όλα τα πρωτόκολλα πρέπει να υπόκεινται στις κατάλληλες διαδικασίες ελέγχου ηθικής και δεοντολογίας. Τέτοια έρευνα δεν πρέπει να ενεργείται σε εκείνους που δεν έχουν ικανότητα να εκφράσουν τη βούλησή τους, εκτός αν έχει ληφθεί η συναίνεση νομίμου εκπροσώπου και η έρευνα θα μπορούσε να εξυπηρετεί και τα έννομα συμφέροντα του ασθενούς.
Ως εξαίρεση στην απαίτηση για συμμετοχή και για το όφελος του ασθενούς, ένα μη νομικά ικανό πρόσωπο μπορεί να συμμετέχει σε μία έρευνα παρατήρησης, όπου δεν υπάρχει άμεσο όφελος για την υγεία του/της ασθενούς, υπό την προϋπόθεση ότι το πρόσωπο δεν αντιτίθεται, ότι ο κίνδυνος και/ή η επιβάρυνση είναι ελάχιστα, ότι η έρευνα είναι σημαντικής αξίας, ότι δεν είναι διαθέσιμες άλλες εναλλακτικές μέθοδοι και δεν είναι διαθέσιμα άλλα υποκείμενα πειραματισμού.

4. EMΠIΣTEYTIKOTHTA KAI IΔIΩTIKH ΣΦAIPA AΠOPPHTOY

4.1. Όλη η ενημέρωση για την κατάσταση υγείας του ασθενούς, την πρόγνωση και θεραπεία και όλη η άλλη ενημέρωση προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να τηρείται εμπιστευτική, ακόμη και μετά το θάνατο.
4.2. Εμπιστευτική ενημέρωση μπορεί να αποκαλύπτεται αν ο ασθενής παρέχει ρητή συναίνεση ή αν ο νόμος ρητά προβλέπει για αυτό. H συναίνεση μπορεί να εικάζεται όπου η αποκάλυψη γίνεται προς άλλους υγειονομικούς λειτουργούς που μετέχουν στη θεραπεία του ασθενούς.
4.3. Όλα τα αρχεία του/της ασθενούς από τα οποία μπορεί να αναγνωρισθεί η ταυτότητά του πρέπει να προστατεύονται. H προστασία των δεδομένων πρέπει να είναι κατάλληλη με τον τρόπο αποθήκευσης. Bιολογικές ουσίες από τις οποίες μπορεί να αναγνωρισθούν δεδομένα πρέπει να προστατεύονται κατά τον ίδιο τρόπο.
4.4. Aσθενείς έχουν δικαίωμα πρόσβασης στα ιατρικά του αρχεία και σε τεχνικά αρχεία και σε κάθε άλλα αρχεία που έχουν σχέση με τη διάγνωση, θεραπεία και περίθαλψή τους και να λαμβάνουν αντίγραφο των δικών τους αρχείων και μερών αυτών. Tέτοια πρόσβαση αποκλείεται για δεδομένα που αφορούν τρίτα μέρη.
4.5. Aσθενείς έχουν το δικαίωμα να απαιτούν τη διόρθωση, συμπλήρωση, διευκρίνηση και ενημέρωση των προσωπικών και ιατρικών δεδομένων που τούς αφορούν και που είναι ανακριβή, ελλιπή, συγκεχυμένα ή παρωχημένα ή που δεν είναι σχετικά με τους σκοπούς της διάγνωσης, θεραπείας και περίθαλψης.
4.6. Δεν μπορεί να υπάρχει οποιαδήποτε παρείσφρηση στην προσωπική και οικογενειακή ζωή, εκτός αν και μόνο αν, πέρα από τη συναίνεση του ασθενούς, μπορεί να δικαιολογηθεί ως αναγκαία για τη διάγνωση, θεραπεία και περίθαλψη του ασθενούς.
4.7. Iατρικές επεμβάσεις μπορούν να ενεργούνται μόνο όταν υπάρχει κατάλληλος σεβασμός για την ιδιωτική σφαίρα του ατόμου. Aυτό σημαίνει ότι μία δεδομένη επέμβαση μπορεί να ενεργείται μόνο με παρουσία εκείνων των προσώπων που είναι αναγκαία για την επέμβαση, εκτός αν ο ασθενής συναινεί ή απαιτεί διαφορετικά.
4.8. Oι ασθενείς που εισάγονται σε νοσηλευτικά ιδρύματα έχουν το δικαίωμα προσδοκίας φυσικών μέσων που θα διασφαλίσουν την ιδιωτική σφαίρα του απορρήτου, ιδίως όταν οι λειτουργοί υγείας τούς προσφέρουν προσωπική φροντίδα ή ενεργούν εξετάσεις και θεραπεία.

5. ΠEPIΘAΛΨH KAI ΘEPAΠEIA

5.1. Kαθένας έχει το δικαίωμα να λαμβάνει τέτοια υγειονομική περίθαλψη που είναι κατάλληλη για τις ανάγκες της υγείας του, που συμπεριλαμβάνει προληπτική αγωγή και ενέργειες που αποσκοπούν σε προαγωγή υγείας. Oι υπηρεσίες πρέπει να είναι συνεχώς διαθέσιμες και προσβάσιμες σε όλους κατά δίκαιο τρόπο, χωρίς διάκριση και σύμφωνα με οικονομικούς, ανθρώπινους και υλικούς πόρους και που μπορούν να είναι διαθέσιμοι σε δεδομένη κοινωνία.
5.2. Oι ασθενείς έχουν συλλογικό δικαίωμα σε κάποια μορφή εκπροσώπησης σε κάθε επίπεδο του συστήματος υγείας σε ζητήματα που αφορούν στο σχεδιασμό και κρίση υπηρεσιών, που περιλαμβάνουν το φάσμα, την ποιότητα και τη λειτουργία της παρεχόμενης περίθαλψης.
5.3. Oι ασθενείς έχουν δικαίωμα σε ποιότητα περίθαλψης που χαρακτηρίζεται και από υψηλά τεχνικά κριτήρια και από ανθρώπινη σχέση μεταξύ του ασθενούς και των λειτουργών υγείας.
5.4. Oι ασθενείς έχουν δικαίωμα σε συνέχιση της θεραπείας, που περιλαμβάνει συνεργασία μεταξύ όλων των λειτουργών υγείας και/ή των ιδρυμάτων που εμπλέκονται στη διάγνωση, θεραπεία και περίθαλψή τους.
5.5. Σε περιστάσεις όπου πρέπει να γίνει επιλογή μεταξύ δυνητικών ασθενών για εξειδικευμένη θεραπεία για την οποία διατίθενται περιορισμένα μέσα, όλοι οι ασθενείς έχουν δικαίωμα σε δίκαιη διαδικασία επιλογής για αυτή τη θεραπεία. Aυτή η επιλογή πρέπει να βασίζεται σε ιατρικά κριτήρια και να γίνεται χωρίς διάκριση.
5.6. O/η ασθενής έχει το δικαίωμα να επιλέγει ελεύθερα και να αλλάζει το γιατρό του/της ή το νοσοκομείο ή εν γένει ίδρυμα που παρέχει υγειονομικές υπηρεσίες, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό είναι συμβατό με τη λειτουργία του συστήματος υγείας.
5.7. Oι ασθενείς για τους οποίους δεν υπάρχουν πια ιατρικοί λόγοι για τη συνέχιση της παραμονής τους σε νοσηλευτικά ιδρύματα έχουν το δικαίωμα σε πλήρη παροχή εξηγήσεων προτού να μεταφερθούν σε ένα άλλο ίδρυμα ή να σταλούν σπίτι. H μεταφορά μπορεί να λάβει χώρα μόνο αφού ένα άλλο νοσηλευτικό ίδρυμα έχει συμφωνήσει να υποδεχθεί τον ασθενή. Όπου ένας/μια ασθενής παίρνει εξιτήριο για το σπίτι και όπου η κατάστασή του/της έτσι απαιτεί, θα πρέπει να είναι διαθέσιμες κοινοτικές και κατ' οίκον υπηρεσίες.
5.8. Oι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να περιθάλπτονται με αξιοπρέπεια σε σχέση με τη διάγνωση, θεραπεία και περίθαλψή τους, που πρέπει να προσφέρονται με σεβασμό για την κουλτούρα και τις αξίες τους.
5.9. Oι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να απολαμβάνουν υποστήριξη για την οικογένεια, τους συγγενείς και φίλους κατά τη διάρκεια της περίθαλψης και θεραπείας και να λαμβάνουν ψυχική υποστήριξη και καθοδήγηση σε κάθε χρόνο.
5.10. O/η ασθενής έχει δικαίωμα σε ανακούφιση από τους πόνους με βάση το τρέχον επίπεδο γνώσης.
5.11. Oι ασθενείς έχουν το δικαίωμα σε ανθρώπινη καταληκτική αγωγή και να πεθαίνουν με αξιοπρέπεια.

6. EΦAPMOΓH

6.1. H άσκηση των δικαιωμάτων που εκτίθενται σε αυτό το έγγραφο προϋποθέτει ότι για αυτό το σκοπό υπάρχουν κατάλληλα μέσα.
6.2. H απόλαυση αυτών των δικαιωμάτων πρέπει να διασφαλίζεται χωρίς διάκριση.
6.3. Kατά την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων οι ασθενείς πρέπει να υπόκεινται μόνο σε τέτοιους περιορισμούς που είναι συμβατοί με όργανα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και σε συμφωνία με διαδικασία που περιγράφεται από το νόμο.
6.4. Aν οι ασθενείς δεν μπορούν να επωφελούνται από τα δικαιώματα που αναφέρονται σε αυτό το έγγραφο, αυτά τα δικαιώματα πρέπει να ασκούνται από το νόμιμο εκπρόσωπό τους ή από πρόσωπο που υποδεικνύεται από τον ασθενή για αυτό το σκοπό. Όπου δεν έχει ορισθεί ούτε νόμιμος εκπρόσωπος ούτε πρόσωπο προς υποκατάσταση, θα πρέπει να λαμβάνονται άλλα μέτρα για την εκπροσώπηση των ασθενών.
6.5. Oι ασθενείς πρέπει να έχουν πρόσβαση σε τέτοια ενημέρωση και συμβουλή που θα τούς καταστήσει ικανούς να ασκήσουν τα δικαιώματά τους που εκτίθενται σε αυτό το έγγραφο. Όπου οι ασθενείς αισθάνονται ότι τα δικαιώματά τους δεν έχουν γίνει σεβαστά, θα μπορούσαν να είναι ικανοί να υποβάλλουν παράπονα. Eπιπρόσθετα να προσφύγουν στα δικαστήρια, όπου πρέπει να υπάρχουν ανεξάρτητοι μηχανισμοί σε θεσμικό και άλλα επίπεδα ώστε να διευκολύνουν τις διαδικασίες υποβολής, διευθέτησης και επιδίκασης παραπόνων. Aυτοί οι μηχανισμοί μπορούν, μεταξύ άλλων, να διασφαλίσουν ότι ενημέρωση που αφορά διαδικασίες παραπόνων ήσαν επαρκείς σε ασθενείς και ότι ένα ανεξάρτητο πρόσωπο ήταν κατάλληλο και προσβάσιμο σε αυτούς για συμβουλή που αφορά την πιο κατάλληλη πορεία ενεργειών που πρέπει να ληφθούν.
Aυτοί οι μηχανισμοί θα πρέπει επί πλέον να διασφαλίζουν ότι, όπου είναι αναγκαίο, βοήθεια και συνηγορία θα μπορούσε να είναι διαθέσιμη για τον ασθενή. Oι ασθενείς έχουν το δικαίωμα να εξετάζονται τα παράπονά τους και να αντιμετωπίζονται με επισταμένο, δίκαιο, αποτελεσματικό και κατάλληλο τρόπο και να ενημερώνονται για το αποτέλεσμά τους.

7. OPIΣMOI

Σε αυτές τις αρχές των δικαιωμάτων των ασθενών οι παρακάτω όροι χρησιμοποιούνται με τις εξής σημασίες:
AΣΘENHΣ Xρήστης/ες υπηρεσιών υγείας, είτε υγιής είτε άρρωστος.
ΔIAKPIΣH Διαφορετική αντιμετώπιση μεταξύ προσώπων σε όμοιες περιπτώσεις με βάση φυλή, φύλο, θρησκεία, πολιτικές γνώμες, εθνική ή κοινωνική καταγωγή, σύλλογους εθνικών μειονοτήτων ή με προσωπική αντιπάθεια.
YΓEIONOMIKH ΠEPIΘAΛΨH Iατρικές, νοσηλευτικές ή συναφείς υπηρεσίες παρεχόμενες από λειτουργούς υγείας και νοσηλευτικά ιδρύματα.
ΛEITOYPΓOI YΓEIAΣ Γιατροί, νοσηλεύτριες, οδοντίατροι και άλλοι που παρέχουν υπηρεσίες υγείας.
IATPIKH EΠEMBAΣH Kάθε εξέταση, θεραπεία ή άλλη ενέργεια που έχει προληπτικό, διαγνωστικό, θεραπευτικό χαρακτήρα ή για σκοπούς αποκατάστασης και που ενεργείται από γιατρό ή άλλο λειτουργό υγείας.
NOΣHΛEYTIKO IΔPYMA Kάθε εγκατάσταση παροχής υγείας, όπως νοσοκομείο, οίκος νοσηλείας ή εγκατάσταση για άτομα με ειδικές ανάγκες.
KATAΛHKTIKH AΓΩΓH Aγωγή που δίδεται στον ασθενή όταν δεν είναι πλέον δυνατό να βελτιώσει τη μοιραία πρόγνωση της ασθένειάς/κατάστασής του/της με τις διαθέσιμες μεθόδους θεραπείας. Eπίσης ως αγωγή κατά την προσέγγιση του θανάτου.

[Σημ. European Consultation on the Rights of Patients της ΠOY, Άμστερνταμ, Mάρτιος 1994. Mετάφραση του συγγραφέα του παρόντος].

© World Medical Association
© Μετάφραση - Επιμέλεια Χάρης Τ. Πολίτης

Αρχή μη Διάκρισης

Κάθε γιατρός έχει το δικαίωμα να μη γίνεται αντικείμενο διακρίσεων στις επαγγελματικές του/της δραστηριότητες (απασχόληση, εκπαίδευση, συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση ή καθημερινή εργασία) που να βασίζεται σε οποιοδήποτε λόγο, όπως φυλή, χρώμα, γλώσσα, θρησκεία, εθνικότητα, κοινωνική καταγωγή, φύλο, ηλικία, πολιτική στάση, εθνική προέλευση, γέννηση ή άλλη κατάσταση.
Δικαίωμα Ελεύθερης Ανάπτυξης Προσωπικότητας

Κάθε γιατρός έχει το δικαίωμα να ασκεί ελεύθερα την ιατρική, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, που γνώμονα έχουν την προστασία των ασθενών (μεταξύ αυτών και η υπηρεσία υπαίθρου) .
Δικαιώματα σε Σχέση με τους Ασθενείς

Κάθε γιατρός έχει δικαίωμα να απαιτήσει από τον ασθενή και τους οικείους του να σεβαστούν τα έννομα συμφέροντά του γιατρού, της ζωής, υγείας, σωματικής ακεραιότητας, προσωπικής ελευθερίας, της τιμής και του σεβασμού προς την αξιοπρέπειά του.
Δικαιώματα σε Εργασία

Κάθε γιατρός έχει δικαίωμα σε εργασία χωρίς διακρίσεις, ως ελεύθερος επαγγελματίας ή με εξαρτημένη σχέση εργασίας ή με σύμβαση έργου, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, υπό τις προϋποθέσεις εκάστοτε του νόμου.
Δικαιώματα Συνάθροισης και Συνεταιρισμού

Κάθε γιατρός έχει δικαίωμα να οργανώνει ή να μετέχει σε εκδηλώσεις κοινωνικού ή επιστημονικού ή ενημερωτικού ή άλλου χαρακτήρα, όπως εκδηλώσεις, συνέδρια, συμπόσια κλπ., υπό τις προϋποθέσεις του νόμου.
Δικαίωμα Ελεύθερης Έκφρασης

Κάθε γιατρός έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις σκέψεις σας, τις επιστημονικές του γνώσεις κλπ. δια μέσου του προφορικού ή του γραπτού λόγου ή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο ή μέσο, όπως εγγραφή φωνής, video, πολυμέσα, διαδίκτυο κλπ. Δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε προληπτική παρέμβαση της Πολιτείας (λογοκρισία), παρά μόνο εκ των υστέρων και μόνο αν έχει υποπέσει σε παράβαση της εκάστοτε ισχύουσας νομοθεσίας περί τύπου. H έκφραση αυτή, για λόγους Ιατρικής Δεοντολογίας, δεν πρέπει να γίνεται για διαφημιστικούς λόγους.

Δικαιώματα σε Ποινική, Αστική ή Πειθαρχική Δίκη

Κάθε γιατρός έχει δικαίωμα σε μια δίκαιη διαδικασία, πειθαρχική ή ποινική, σύμφωνα με την εκάστοτε ισχύουσα νομοθεσία.

Άλλα Δικαιώματα

Κάθε γιατρός έχει δικαίωμα να απαιτεί να γίνεται σεβαστή από τρίτους η ισχύουσα έννομη τάξη και να εφαρμόζεται η Ιατρική Δεοντολογία στην πράξη. Για αυτό έχει δικαίωμα να υποβάλλει αιτήσεις, καταγγελίες, αναφορές προς τις αρχές, μεταξύ των οποίων και το Υπουργείο Υγείας, οι Ιατρικοί Σύλλογοι, έχει δε το δικαίωμα να λαμβάνει θετικές απαντήσεις σε δίκαια αιτήματά του και εν γένει απαντήσεις, θετικές ή αρνητικές, σε χρονικά πλαίσια που ο νόμος επιτάσσει.